Page 248 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

üzere geniş bir mevruata dayandlğü Ve kamu eğitimi içinde ancak aiielerin talebiyle mümkün
olabileceğiydi. sendika Ve derneklerin ikinci gerekçe5ı, Diwan okul]arln]n izlediği ..dalnra''
yÖnteminin Bretonca bi/meyen öğrencileri d]şladlğl Ve bunun da herkese ayrlm yapmakslzün
açlk olan paraslz Ve laik kamu okulunun evrensellik ]lkesiyle çeliştiğiydi, Üçüncü qerekçe i5e,
bölgesel dilde eğitim yapan Ve özel statüde olan okullann, ö29ül topluluk özellikleİini koru,
mak istemeleri, dolaylslyla da söz konusu okullann kamu eğitimine dahil edilmesinin dilse],
dinsel ya da etnik cemaatçilikleri meşr!laşt racağlydl. Danlştay, 2ool yülünda ''dalma'' yonte
minin 4 Ağustos ]994 tarihli yasanln ''eğitim di i Franslzcadlr/' maddesiy]e bağda§madlğ na
Ve böl9e5el dillerin Franslzcanin eğitim di i olmasü zorunlırluğunu aşacak bir biçimde kul]anll_
dlğüna hükmederek, kararl iptal etmiştır.r' Dolaylsüyla ''paraslz Ve laık/'olan bu ok!llal, %50
oran]nda otofinansmana dayanmaktadir. Bretanya Bölqe Yönetimi y]lda yaklaık 550 bin Eu
ro'luk bir destek, devlet ise öğretmen]erin önemli bir bö ümünü sağlamaktadlr. Ancak 2o01
ylllnda danlştayln bu okullarl devlet okullar rejıminin lçine dahil etmeyi reddetmesinin ardln
dan Diwan okullarl daha çok bağ şlal ve düzenlenen etkinlikler yOluyla toplanan 9€lir]ere bel
bağlamak zorunda kalmlştlr.
sOtü uç YERİ E

Yukarlda da belirtildiği gibi karmaşlk süreçlerin ürünü o]an di haklannln, gerek ulusa dü
zeyde idari önlemlerle ya da hukuki düzenlemelene 9erekse ulü]slararas sözle§meler]e tanln
masr Ve hayata geçirilmesi, dilsel azlnllklarn kültüre] kimlikerini koruma ve geliştirme yö
nünde yelerli koşul]arl her zaman için yalatamamaktadll. Do]ayl5yla, dil hak]annn talebi
meşru bir talep olmakla birlikte Gabrielle Hogan_8lun Ve Stefan wolf'ı]n da işaret ettiğı .ze
re talep edilmesi ya da yapllmasl qereken ''dil hak arl arı''dll ltingui|tic rights ptus} \]e bu
"artl," dar anlamda dil hakian geniş an amda da az n lk hak arl 5öz konusu olduğunda 5öz
konusu politikanllr uygulamaya nas l konulacağl ile il9ili her tül]ü tartlşmanln en önemli b]le_
şeni olmalldlr. Yazarlara 9öre, '.dil haklan artl''nün Savunulmasl için üç önemli neden Vardlr:
i]ki, dilsel çevreyi toplumsal düzeyde değişt]rmeyi amaç]ayan bil dil pOlitikas, etnik azınllkla_
rln kimliklelini hatta dil]erini korı]malar konusı]nda yeterl] olmayabilir. ikincisi, di po]it]ka-
slnln lolüne i]işkin yanll§ a]gllar topl!mda zaten Var olan gelillm Ve tatminsi2likleri daha da
artlrabilir, Arlnlık dilinin aşağ|/düşük ekonomik ve sosyal slatüsü/ sosyal terfi anlamlnda bir
engel oluşturdüığtnda, 5öz konusu dilin öğrenilmesi Ve kuşaktan kuşağa aktarllmasln cazip
kllmayabilir. Ayrlca belirli bir dilse] topluluğun üyeleri o arak kamu yaşamrna kat lma flrsat
lallnln yokluğunda ya da eksikl]ğinde anadi]i kullanma hakk işlevsiu leşebilir Dolayls yla ta
'3

"Ltntrce de D]wai dais iğ.oe puiqu. http:rlİw d]wanbrenh olq/.onm.is.php4?sid=
232&tid=46&mode=&order &thod=&PNPsEssID h5l1l6ea93742a6.o5l1.1İ661.5.2a1.
cabrie ]0 Hoqan B run ve siefan wo l, "M norıy Lanquaq* n E!rcpe] An lntbdudontolhe curtnl O.bat," Hoqan,€run

cau !ğ dilve] k(dğel ]n§il -e)resmid stafusrneğhipolmAma,eğitima fdJir
anda.aüveinq] z.e) öğrenim (4.13ya, zofun! omaliaV? tamUhizfielineq rmek ( n yetol idu,ryd. irandaca b üme
4iunluuğubumm6BEğmoil]anda.annqüçijanaya9itüsİ,çokyaknzan,narakadaryudt4aflnb!dikJlan.
onu hukuk bo$uk, ik par Jm€nlolaranndan tabul
ediğn"Rm DıhrYags 2oo]"ileirla.dacannkanuhizmet v4enkurumlardakullanjm,n qi]çendmelVeik dliiğiı
li4h Ey Ielnekydni]ndeön€m ib laFmao lnum!§iul. söz konlsuyasa, hery!dhnn b rdevhlkurumundan kaynaila