Page 246 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Dil (ya da eğitımde dıl) politikalannln oluştuİulmasrnda devreye 9ıren ikinci ideoloji, ulus te_
m€lli dil id€o]ojisidi.. s62 konus! ideoloji, ı8, ve 19- yüzylllarda ulus_devletleİin inşan 5ür€_
cinde ulusa aidiyetin maddi ve sembolik ortak değerler ve miras üzerin€ kurulmırş olmaslndan
kaynaklanlr ve r€srni ya da ulusaI dili bu bağlamda ulusun v€ ulusal bilincin t€cessüm etmiş
biqimi olarak ele alır. B{J süreçte r€smi ya da ulusal djle ayncallklü bjl statü tanlnır, Öte yan
dan aynl ideoloji, "özgün/'toplulUk olduklannün tafllnmasl i(in mücadele eden azInIlk qruola
nnln kendi iç tutumunun yaİatllmaslya da korunmasl için kendilerinden daha da..azlnllk''ta
olan dilleran y€rini zaylflatmak için de kullanllabilir,ı5
Bir başka dil ideolojisi çokdilliliğin ma]iyetini azaltacak ortak bir dil zorunluluğu iddjaslna
dayanmaktadlr. Ekonomınin dil jdeoloji5i olarak tanlmlanabilecek söz konüsı] anlayış, ilişki
flrsatlannl ve biçimleriniaİtlran ekonominin ve iletişim teknolojilerinjn İüres€lleşmesiyle da
ha da güçlü bir biçimde ortaya çlkmlşrır. Talihs€l 5ürcç jçinde ö2ellikle ekonomik a|andaki
uluslararası ilişkiler. özel bazı grı]plann (askerler Ve özel görevliler, keşişler ve hacllar, tüc
carlar ve satlclla./ günümüude i5e işadamlan Ve turistler) karşlllkll temaslannda kullanülan
dillerin gelişmesin€ katklda bulıJnmuşt!r. Farkll aİadillere sahip konuşuculann araslnda daha
i§ıevs€l bir iletişim aracı olarak ortak bir dilin llingua flanca; anlaşma d;li) kullanllması.a
dayalı bu dil ideolojjsinın öne çlkaİdlğl husıJ5, dilsel çe§itliliğin öğrcnme/ çeviri Ve karş llkll
anlaşma konuslnda yarattlğl güçlükler ve özellikl€ de ekonomik maliyettiİ. Öte yandan sö2
konlso ideoloji, ortak bir dilin kullanlmlnln başta istihdam piyasasl olmak üz€İe ulusal paza
nn akışkanlığl ve devletin a.ami etkililiğinj güvence altlna aldlğı kab!lüne dayall ulusal poljti_
talann ıem€l kaynağld,r, Aynl ş€kilde günumü7de in9iIizcenin uIuslararay lletlşimdeki Lonu
mu da bu türde bjr dil ideolojisiyle gerekçelendirilmektedır,ı7

Anadilde eğjtim (ya da anadil öğretimi) sö2 İonusu olduğunda bugün dünyada
çok farkll mo,
dellerin geçerli olduğunu görmekteyiz, Başka bir anlatlmla anadilde eğitim (ya da anadil öğ-
retimi), eğitim ve iiğretimin bütün ya da baz a9malannda yapllabılmekte, ikidilljliğe dayall
bir eğitjm söz konusu old!ğunda ise dillerin öğrenimi ardlşlk (konsekütif) olabileceğ] gibi, eş-
zamanl] da (simültan€) olabilmektedir, Üstelik bu farkll uyguıamalar aynl İlk€ içind€ aynl di-
lin eğiiimi söz İonusu olduğunda da eşzamanll bir biçjmd€ yer alabilmektedir. Almancanln
eğitjmin bütün aşamalarlnda zorırnlu di] olduğu Avusturya/da, azlnllk dillerindekı yırva
çocuİ
lan özel 9ırişim taraflndan işletilmekte, ancak özel fonlarla devlet taraf]ndan sübvanse edile_
biımekt€dir. Yasalar, üç tür ilkokul öngörmektedir: Tekdilli azınllk okullafi, ikidiIlı azlnllk
okullan v€ Almanca dilind€ki okullarda jkidilli slnlflar. Öte yandan azlnllk çocuklan anadil
öğrenimine ortaöğİ€timde de devam edebilmektedirler. Yüks€k öğletim ise bütİnüyle Alman_

Ulusala2lnllklann dillerini İullanma hakklnln ilk kez ı867 taİ;hli anayasanin 19. maddesiyle
tanlnd,ğl, Böl9€ ve Au lnllk Dilleri Avrupa sözleşmesi'ni 20o2'de onay|ayan ve fed€İal bir va

u htrp/n8.@|ıJE.ood.rrl.ulü!r'del,üoilloİriq§_lim d_Euror.,!dl. iöli&n rı,ı.iil .lulrıİ...lt,
u|§l ,,.lıı holuım|dadi. ll lfo.! ırağr, sloEn, im, 5loak v. c.k. ^w$.r.,d.,