Page 242 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

DiL HAKLARı VE ANADiLDE EĞiTiM

Fibuıl UsfEL

Dil, bir iletişim aracl olduğıJ qibi kendimizi Ve diğerlerini tanlmladığımı2 (aynı
zamanda di_
ğerleİı taraflndan tanlmlandlğlmlu ) kımliğin en önemli lnsurlarından bjridjr. Modern dev|et
lerin ortaya
çıklşlnda diller, bütrnleştirjci olduğu kadar aynştıncı biİ işlev de görmüş, di te_
melli g€rilim ya da çatlşmalar, Kanadadan eski Yugoslavya'ya, Klzey irlanda'dan c€zayire
ya da Ameriİa 8irleşik o€vletleri'ne kadar
çok geniş bir coğrafyada tooluluİlar araslndaki si,
yasal, ekonomik ve kültğrel 9üç mücad€lesinin yanslmasl olarak ortaya
çlkmlştlr. ostelik dil
sel topluluklar araslndaki gerilim ve çatlşmalar açlslndan değerlendirildiğinde sözgelimi Bel_
çika, Avrupa'daki diğer devletlerden daha 2iyade, tarihi, küıtürü, coğrafi Ve jeopolitik konu
mıryla çok farİlı old!ğtl sri Lanka'yla ortak özellikler taşlyabilm€ktedir,ı

Kültüİel haklal ve bu bağlamda dil haklarl, etnik topluluklann öz9ül kimljklerinifl devlet tara_
flndan tanlnma§l mücadel€lerindeki en ön€mli talepl€İınden birini oluştuİmaktadlr. Anadilde
eğitim hakkl başta olmak üzere kültürel haklar n talebi özünd€ siyasi taleplerdir. zira bar top_
lüluğun kültürel haklar talebinin kab!lü, o topluluğun sembolik ya da hukuksal anlamda ta-
nlndlğlnın ifadesidir. Dolaylslyla/ d€vıet aç]slndan da baklldlğında bu yönde bir karar, öncelik
le siyasi bir iradeyi Ve bu siyasi iradenin d€ somlt politikalar, mekanizmalar ve kurumsal dü
zenlemelerle hayata geçirilmesini 9erektirmektedir.
DiL PoLİT|K^LARI: HUı(uKs^L oin s|]REç

Günümüzde egem€n devletlerin çok önemli bır bölİmünün anayasasl dil (ya da diller) konu,
sunda hükümler içermektedir.'Öte yandan baıl anayasalarda, İesmi dilya da ulusal dil(ler)e
ilişİin hiçbir qöndeime yapılmakslzln azinllk dilleriyie ilgili hükümlere yer verilmektedir, Ör
neğin, 1949 tarihli (l994'te gözden geçirilen) Alman Anayasasi'nda Alman.anın statüsüne
yer Verilmemiştir. Anayasanın dlşlnda ulusal dilin korunmasl ya da tervikine yönelik hiçbir
mevıuatın bulun.naması/ Almanya'nln tarihi ve nasyonal,sosyalı5t yÖnetim tarallndan Alman_
ca konusunda alünan önlemleri hatlrlatacak bir politikanln reddi ile yaklndan i19ilidir.' Buna

J.a,,wi]lim tirirİn, a. p,,@, poljiq, .ı l4 .,n.,)^ \Pali.: P!a, ı9ss), l 165, İ.r ik l d. o,ğ 6l!.lli d.vl.rLr olan
B,lç İav.sriLanla'dadmoglal kaç,da. çoğu.luğuo uşlu.an.tnirv.d s.lb]ltop !ltt(s.iq.l.Lel, Flananlaa,ih(..ko
nom]l v. sirag] an]andabbi roiu
li gdyi.ln ç6kmli) d.ğişiklikl.ı $.ucu 4@n b, kon@ yü!9lmlntr. H., iki durumd. dai 6il f d *l böli@r. ii.
avm.rh.palbrra.kl,hyİalH]nduillTamull * sudists.nga.l.r, q..k*lKatolik Fl.roilalv.d.haçoİ 6zqürdJrun
..E5oryalnnd.ndk.nenwaoilan.şl]k.h$l.
chıgtian. Loubl..i "Politiq*5 h!!pr^**,o|f.qou9.qc..rt§!rc.9İ.iolin9u
qh'ffi9A6i/rfubi.l 2,pd1, n]qu
1 "Lğpo irüque5 d.. la neu6 .n Europa,,htt9rnilucultul.,oouv il^u r!4/d9lrloiVpo tiqu.! nq en Eu.op..pdf.