Page 243 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

kanlllk ulusal azlnl klara (Danimarkalllar, Frisonlar/ sorab|ar ve RomanlarÇingeneler) ait
kişıl€rin gündelik yaşamda dillerini kullanmalaa hakkl, federal yasalar tarafından güvence al-

tlna allnmlşlır.4 Aynl §ekild€, i'.alyan Anayasasl'nda Mart 20o7'd€ "italyan dili, cumhuri-
yefln İesmi dilidjr" ibaresinin eklenmesiyle yapılan değişikliğe kadar Il, Dünya savaşl sonra
5lnda Mussolini faşizmine tepki olarak anayasada italyanca ile ilgili hiçbir hükÜm bulunma-
maslna rağmen, 6. madde azlnlık dilleİinin korunmaslna yönelikti, Buna karşlllk, 15 Arallk
ı999 tarihli "Tarihsel oılsel Azlnllklan Korumaya ilişkin Normlar" başllğlnl taıyan kanu-
nun l. maddesinde "italyanca cumhuriyetin resmi dilidir" ibaresi bllunmaktaydü,5 Fransa
i§€, Avrupa 8irliği üyesi ülkeler araslnda anayasasında topraklarl ü2erinde tarihs€l olarak
yerl€şik bulunan öteki dillerin statüsüne gönderme yapmakslzln tek bir r€smi dile ayncallkll
bil biçimde yer Veren tek ülke konumundadlr.6 }992 tarihli Bölge ve Azlnllk Dilleri Avrupa
Sözleşmesi'nİ hal€n onaylamamtş olan Fransaı aynl yll 1958 tarihl; anayasaslnın 2, maddesin-
de }apüğl bir değişiklikle Franslzcayl "cumhuriyet in dili" olarak tescjl etmlştjr,
Ancak egemen devletlerin önemli bölümünün anayasaslnda dil ya da diller ile ilgili hükümler
bul nmaslna İağmen, azlnllk dillerin;fı korunması politikaslndan 5ö, edildiğind€ bu konuda
mullaka 6zel bir hukuki mevzuatln olmasl gerekmemektedir, Bir dil politikasl kimi zaman
yalnl.ca izhari \declaratoir.J, olabilir. Öte yandan, a,lnllk dillerjnin korunmaslna yöneljk bir
djl colitikasl yalnlzca bazl idari önlemlerle hayata geçiril€bilir, Bu,son olarak da b€lirli bir
topİak parçasl üzerinde dilin ya da dillerin kullan]mlna ilişkın yasa, yön€tmelik, karar vb,den
olu9n bir hukuki mevzuata, ya da idare, yasama, yarql, istihdam Ve eğitim alanlarlnda Fran,
sü2;a kul]anlmln1 öngören "Qu6bec Franslzca Djli Yasasl" (ı0] saylll Kanun) örneğind€ tanlk
olduğumuz gibı dil konusundaki hak ve yükümlülükleri oldukça qeniş bil biçimde düzenleyen
özeü bir yasaya dayanabilir,'
Dil politikalarnln önemli bjr bölümü gene]de iki temel hukuki ilk€den hareket etmektedir:
Topraksalllk ilkesi ve kişisellik ilkesi. Topraksalllk ilkesi, topraksal djl haklaanln, kişisellik il,
kesi ise bir€ysel dil haklannln tanlnmasl esaslna bağlldır, Topraksalllk ilkesi, bir dil toplulu-
ğunun belirli bir toprak üzerinde yoğun ve az çok homojen b;r biçımde yerleşmiş bulundırğu
koşülllarda izlenmektedir- Dil haklannın somut bir biçimde hayata qeçirileceği idari alanln be-
lir;nm€sinde dilsel azınltğln önemi ya da tarihselliği başta olmak iızere çok §eşitli un§urlar
lol oynamaktadlr.s söz konırsu ilke, çeşitli hukuki düz€nlemelerle somutlaşabilir, söz 9elimi,
topraksalllk ilkesi i2l€yen isviçre'nin öne çlkan özelliği, Kanada ya da Belçika örnekl€rinde
tan k olunan gelişkin bir mevzuatln aksine dill€re ilişkin ayrıntlIl bir mevzuatln yokluğijdur,
18 Nlsan 1999 tarihli Federal Anayasa'nln 4. maddesine 9ör€, ulü]sal diller Almanca, Fran-
sızca/ iüIyanca Ve Roman§'tlr: "Diller" balllğlnl taşlyan 70, madde is€ dillerin statÜsÜ ve teş_

ht1o?İw.Üq.ulaYal,(rAxUanp.r'dı.r9rro1,1,g,hı,n,
..L6 po]itic4! d.. laneu6 6 Euror.,,, htirr^M,.ulbt.9ouv,l,/culfu.ğd{lrnoii&olitiq4.,linq_5 fo,.r..pdf,
A]ain F6.! "L.d6lt'.aiFlsd.5di{..nc6a l.pEuv. & la langu,," D,nB La'orn,tTonyJud! !n,, L, p,''|'q[ d"l
a, du Mo]iıtsJı]ifl.rElrl a, 9lrrli,l*rın 43 p.ir/ğ (Pırli §nhah, 2002) için,t, !, ,6,
f oubi.r, "Polinq4 ıii9uhnqE."