Page 253 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

9erekçe göst€rarek çözüme dönük tartlşmalann engellenmesi, çözüme set ç€kilmesi eqEmen ba-
klş açlsln!n lrkçl, asimilasyoncu politiİalan sürdürme istencj.den başka bir şey değildir.
oİL vE KuLTüREL İAKLARıı{ KuLLAıllİtı rI ULusLARARAsl
BELGELEnDEKİ YERİ

Hiç kuşkusuz, sorunun çözüm süreci, kendi koşullannl da yaratlr. 8u anlamlyla herhangi bir
,nodeli birebir taklit etmek gerekmayebiljr. Elbet modellerderı, deneyimlerden yararlanıllr.
Ancak çözümün kerıdi5;, sorun,n yaşandlğl coğrafyaya öı9ü olmalldlr.

Bu bağlamlyla, konumla bağlantlll olaİak çokdilliliğin, çokkültürlülüğün bir sorun olmaktan
çlklp bır avantaja dönüşmesini ird€lemeye, sorunun uluslaraİası b€lgelerdeki tarifinden başla-
yabiliriz.

önc€likli olarak bazl temel uluslararasl belqel€r€ atfta bğlunup dil ve ki]ltür sorununun bu
belgelerde nasll karşllandlğlna bakallm:
insan Haklan Evrensel Bildirgesi'nde, " Herkes, lrk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi inanç, milli
Veya sosyal köken, s€İ!€t, doğuş veya herhanqi diğer bjr faİk göz€tmeksizin bu bildirgede ilan
edilen bl]tin haklardan Ve öz9ürlüklerden yararlanlr" deniliyol. 8irleşniş Milletler Uluslara
rasü Kişiselve siyasa! Haklar Sözleşnest n27.naddesindeise"Etnikvedinsel azlnllklar]n
yaşadlğl İlk€lerde, bu azlnllklara m€nsup bireyleİ, grubun diğ€r üyeleriyle birlikte kendi kül,
tür erini yaşamak, kendi dillerinj ifade €tın€k veya kendi dillerini kullanmak haklanndan mah,
runr €dilemez" yazlyor,
Ulusal Ve etnık toplUluklann haklarlnın korunması ve geliştirjlm€si konusunda bu belgeleri(,
ya.l slra farkll belgelerde de önemli ilerlemeler sağlanmlştür. son zamanlarda Türk devleti ve
hükümetleri açlsından ni§peten ikileme neden olan çatlşmall bir durum yaşanlyor olsa da yü
zürü daha belirgin bir biçimde Avrupa'ya dönsn Tİrkiye açlslndan bağlaylclllğl olan belgeleİ-
de le, dil ve a2lnlük haklan açlk anlatımlarla ele allnlyol. Erneğl.., Avrupa Güvenlik ve lşbilli,
ğl reşkllatı (AGiT) tarafından 199o'da Kopenhag'da dizen|enen insani Boyut Konferansü bel

gesinde, dil kullanlml ile ilgili 5u 9örüşlere yer Vel'i|iyol "Katülüncı devletleL ulusal azünhk
grü,pta na mensup otan kişilerin resni dili veya chvletin dillerini iğrenme ihıiyac]nün yanı sü,
ra, kendi anadillerini öğrenneleri ve kendi anadillerinde eğitim almalarünı ve nümkün ve 9e,
rekli o|an hallerde ve var olan hukuki mevzuatA uygun şekjlde, kamu otoriteleliyle iletişinle,
inde kendi anadil \erini kul lannalannü sağlamaya çal ışacakladür- "

Bunlann yanl slra Tülkiye açlslndan bazl bölüml€rine çekinc€ler konulsa da bağlaylcüğl olan
blrçok uıuslararan belgede, örneğin Ulusal Azınlıklarn Korunması için Çerçeve sözleşnesive
Avrupa Bölgesel veya Azünlük Dilleri Şartlnda dilsel ve küllürel haklann kullanlmı ve özellik
l€ 1ehdit altlnda olan kültürel mirasln geliştirilme5i ile ilgili ön€mli adlmlar atllmüş; bunlar,
b'rço( ülke tarallndln labul edilir hale gelmiştlr.

zaman darllğl ned€niyle bu bel9elerin tümünü ayİıntllan ile irdeJeyemjyoruz, Ancak şunu be-
lirtmek için bu belgelerin bir klsmlna atlfta bulunduk. istenirse, çatüşmalar engel olarak 9ö5,
ter |e€eğine, çatl§malaİa rağmen, özellikle dilsel Ve kül!ürel haklann özgürce kullanlmlnl 9ü,
venceye alan uluslararasl belgeler referans allnarak adlmlar atılabilir,