Page 254 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

B^şKALARı 0E O(RATİK çOzuıüLER uRETE8iLDi

Günümüzde birçok ülkede Tijrkiye/nin yaşadlğl 50runlar ya aşllmlş ya da aşılması ıçin önernli
adlmlar a!lmıştlr- Dil ve kültüİ politikalannın uygulamaslnda/ yerla halklaİdan öte göçrnen
halklara da yönelik ciddi ka2anlmlar elde edilmi§tiİ. Baskl altrndaki kültür ve dillerjn gel]şti_
rilmesi için özel, po2itif aynmcl politikalaİ geliştirilmiştir- Ulusal v€ya dinsel azınllkıann ta,
l€plerine 5ay9lll davranllmlş, bu kesiml€rin kendilerini qeliştirilmelerine olanak 5ağlanmlş, do_
laylslyla, bu ülkelerin bazllarlnda sorun tamamen ortadan kaldlnlman]ş ol5a bile, haklann
kullanlmı yönünde koleİtıf bak]ş açlsl esas atlndüğlndarı, sorırnlar önemli oranda
çözolmüştür.
Bunlara örnek vermek gerekirs€:

Belçika'da Franszca, F|amanca ve Almanca resmi dil olarak kabul ediImiştiİ. r97o Anayasa_
5l/na göre Belçika'da ıullanllırlık baİlınlndan döİt dil bölgesi Vardlr. Bu dört dil bölgesinde
nüfusun yoğunluğu ile bağaantlll olarak yerel Ve ulusal dillerin, lesmi kurumlada, eğitimde,
paİlam€nto v€ senatoda kullanlmı önünd€ bir engel yoktur.
ilalya'da 25 İa*|| di| konuşulur. Bunlardan I2,si jialyancanln lehçelerldir. AImanca, Ladince
(Güney Tirol), Fransızca (Aostatal) ve Slovence (Trie50 bölgesel resmi dıllerdir. ilkokullarda
anadiı dersl€rjnin veİilmesi istek olduğunda zorunludı]r. ortaokullarda yer€l dilde eğitim veril_
mesine yönelik düzenlemeler valdrr. 8ıJnlarln dlş]nda, 1999 yüllnda
çükanlan kanunla anaya_
sal güVenc€ye alünarak kort]nan aılnllk dilIeri ise ş!n]ardlİ: Arnavutça (I\,4euzoqiorno), Fran_
ko_Pİovenzalca (Aostatal, Piemonü, Furlanca, Yünanca, Katalanca, sardça (sardinyd, zim.
birce (Kuzey italya'da dil adalan biçiminde), okzitanca (Piemont).

lsviçrğde bölgeler dilesallna 9ör€ dyrlhlştIl. Öğrenciler bdğl, olduklan kentteki 5|steme labl
olur ve bölgenin egemen dilinde oğren'm 90rürler, lsvi!re Anayasasl'nln 4, maddesi ..Llte
dilleri Almanca, t.anslzcd, ila,yanca ve R€toromarca'dlr', der. /o. madded€ ise ..IederaI
İesmi diller Almanca, Franslz€a ve italyancadlr. Retoromanca İonugn kişileİle ilişkilerde
Retoromanca da fedeİal resmi dildir'' yazrlüdır. Jence dili ise 1997 y]llnda belli bir bölgeye
bağll olmayan isviçre dili olarak kabul edilmiştir. Jence konıJşanlaİ, nüfusun %o,5'ini oluş;_
İurlar ve tüm i5viçİe'ye dağllmış bir biçimde ya§ariar- A..lrca z()lich kantonunda dilsizlerin
kullandlğl işaret dil' resmi dil olarak kabul €dılmiştir,

Federal Almanydda eyaletler birbirinden bağımslrdlr. Her eyal€t keft'i yasalannı oluşturur.
Ancak göçmenlerin yoğun olduğu Kuzey Ren westfalya, Bremen, Hamburg, Berlin gibi eya-
letlerde anadil derslerj yoğun bir biçimde Veriimektedir. BıJ eyaletlerde anadil dersi öğretmen-
lerini eyalet hükümeti tayin etmekte ve d€netimini gerçekl€ştiİnektediİ.

Kuz€y Ren W€9tfalya Eyaleti'nde ilkokı]ldan ortaokulıJn sonuna kadar ı9 dilde anadil dersleri
vedliyor. Bu derslerin haftada en au üç saat olmasl gerekiyor. Anadil derslerinin veİilmesı
için en az t5 velinin talep €tmesi v€ dili öğr€tecek öğretm€nin bulunmasl il€ ders araç ve g€_
r€çlerinin olmasl yeterlidiİ. Bu eyaletlerde bazl okullarda anadil dersleri ikinci yab;ncr dil
olarak verilmektediİ. Aşağl Saksonya, Bremen, Hamburg ve Kuzey R€n westfalya eyaletlerin,
de Kürtç€ anadil dersi olaİak verilmektedir.