Page 255 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

isveç'te, evinde isveççeden başka herhangi bir dili konuşan her anne ve babanln kendi çotuk_
larlna anadjlin'n öğİetilmesinı isteme hakkı vaİdır. Belediyelel de bu hakkln ger.klerini yerine
getiİmek zorundadl/. Devlet istat;stjk 8ürosu'nun 2002 2oo3 öğretim ylll jstatistiklerine 9ö_
re, isveç okullannda 138 ayrl dil konuşan öğrenci grupları var, 8u 9ruplardan l12tine ayn
dilde anadili eğjtimi v€rjliyor. Kürtçenin anadil dersi olarak verildiği ilk Avrupa ülkesj is,
veç'tir. isveç't€ hem anadiı eğitimi, hem de anadilde €ğitim veİilmektedir. Anadilde eğitim
alabilmek için en az b€§ kişilik bir grıJp oluşturmak yetjyor.
8u örnekleri artlrabiliİiz, Ama bu boyutuyla esas 9örmek lstediğjmiz ş!dur: Aİtlk ülkelerin
önemIi bir bölümünde dılin ve kültürel haklarün kullanlml diy€ bir sorun yoktur Ve insanlaİ
kendi dilleİıni ve kültürlerini, k€ndi dilsel ve kültürel konumlanyla orantlll olarak öz9ürce ya-
şayabiliyorlar.
0İL iLE kişiliK oLuşuİru ARAstt{DAKi ilişKi: A]üAoiLİıa öNEırİ

Dil soİununun yanl slra, dilin toplum üzerindeki etkilerine anadil bağlamlnda da bakmak 9e-
rekir.

Dünya sağllk 0rgütü (wHo) taraflndan yapülan tanlmlamada/ sağlüğln, yalnüz bedensel Veya
toplum6al değil, aynı zamanda ruhsal iyileşmeyi de baındlİmasl 9erektiği ifade edilir. RUhsal
iyileşme, dığer b;r d€yimle kişilik oluşumunun önemli etkenl€rinden biri i§t dildir. Dil, bireyin
ruhsal şekillenm€sinde, dığer bir deyimle kişilik oluşlmunda da €tkiljdir.
Psikol09lar, dil bilimciler, dil ile kişilik oluş!mı] araslndaki temel bağl iİd€lerken, ö2ellikle
anad;l VurgıJsuna dikkat çekerler. Anadil, bireyin fikir, dil Ve kişilik yönündea 9€lişmesinde
gerekli olan temel unsurlardan biİidiİ. Anadiıini toplum içjnde rahatllkla kullanabil€n bir in_
san diğer ş.yleri de daha ko|ay öğlenebiliyor.

Bilişsel gelişim alanlnda aiddi çallşmalara im2a atmüş olan Piaget/ çocukta düşünce ve dil ge_
lişiminin bir süreklilik ıçinde değiı, evİelerden geçerek oluştuğunu Ve birey çevre ilişkilerjnde
etİın bir ş€kilde yapllandlğlnı belirtir.
Dlş dünyadan yalnlzca iılenim{er almakla kalmaylp zekasln] etkin bir tarzda yapılandıran ço-
Lutta oilişs€l yapl, Piage!'ye 9öre, dö.t evl€de gerçekleşir. ilk ta aylll, evre, t8 ay.6 yaş €v.e_
5', 7_ 12 yaş ev.esi ve ] 2 yaş ünj soyut işlemler evresi.
Piaget ayrlca, çocuk zihniy€tinin yetişkin 2jhniyetiyle hiçbir ilişkisi olmadlğlnı a'ne sürerek,
çocuğun kendisi için qelişip, kendi tarzlnda eğlendiğini, aklln kavramsal bilqil€riyle hareket
etmediğinianlatlİ.

Bu baklş aç.slndan yo|a çlİt.ğlmlzda, çocuğun kişiIik oluşumunun doğumdan jtibaren §ekillen_
dirini Ve önemli oranda 6 yaş evresjna kadar oiuştuğüJnu göİebiliriz, 8u süreye kadaİ genetik
olarak da etkisini göstelen kiş]lik oluşumu, 6 yaş evresinden sonra klsmen/ ancak 12 yaş evre,
siOden, yani soyut zekanln oluşumundan sonra is€ çoğunlukla çevre faktörl€ri ile şekilleniİ.
Çocuğun kişilik oluşumu ve bilişsel gelişiminde ilk evreden başlaya.ak beıiİleyici olan etken_
leden biri d€ anadil]dir. Gen€tiİ özellıkleri de dlşlamayan kişilik oluşumu ve bilişsel 9elişim,
anadil etkenin€ slkl slkıya bağlldlr.