Page 260 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Bu kategoride doğal olarak hangigİuplarln azlnllk statüsİnd€ sayllacağı sorusu ortaya çlkal.
Örneğin, Türkiye'de anadilj Kurmanci, zalaca, Anpça, Lazca, Güİcüce vb. olan l\iüslüman
vatandaşlar azrnllk statüsünde sayllmlyorlar. Ülkemizin anayasa mahkemesi taraflndan allnan
kararlarda da b! husus vıJrgulanlyor, Türkiye, Lozan Anlaşma, ile sadece gayİimüslim 9rup,
lara azlnllk statüsünü tanlmlştr. Ancak Lozan Anlaşmasl'nln 38. maddesive ]9. maddes]nin
ll, lII, IV v€ V. fıkralan din aynml gözetmed€n Tt]rkiye'de oturan herkese veya h€rhangi bir
Türk uyruğuna v€ Tİrkçeden başka dil konı]şanlara küıtür€l haklar tanlmlştır.

8una kar§ln-herk€s taraflndan kabul edilmiş bir tanımü bulunmasa bile azlnllk termine
daha yaygln bir çerç€ve tanlyan ülkelerin saylsl çoktur. Tüİkiye/nin üyelik müzakerelerin yü,
rüttüğü Avrupa Birliği azınllk terjminj daha geniş kapsamll olarak algllamakta, Türkiye'deki
Alevi yurttaşlan dinsel azlnlık, anadi]leİi Kurmanci v€ya zazaca olan Türk yUtlaşlarlnl ise
etnik azlnllk olarak nitrl€m.kt.dir

Bu soruna "a2lnllk" yerine, "çeşitlilik" terimi şemsiyesi altlnda/ "çeşiiljliğın tanlnmasl, ko
rıJnmasl ve g€liştirilmesj/'çerçevesinde çözüm b!lunabileceğini düşİnüyorum. Avrupa Birli-
ği'nin üzerjnde uzlaştüğı t€mel değerlelin başlnda "瀺itlilikte birlik'' {unrty i.) diver'iü i|kesi
bulunuyor. Kültüİel çeşitlilik kavramlnln çerçevesi Türkiye'nin de üye olduğu Avrupa Konse
yj'nin ve UNEsco'nun çeşitljlik biıdiİgelerinde belirl€nmiştir. Ayrlca, 2005 ylllnda UNEsc0
6enel Konferansl'nda kabul edilmiş olan Ve Tülkiye'nin de olumlu oy verdiği Kültürel Anla
tımlarln Çeşitliliği sözıeşm€§ı bu bağlamdaki ha.eket ç€rç€vesini çizebılir.

B! bağlamda, "Knltürel Çe§itliliğin Yönetişimi" başllğı altlnda oluşturulacak önlemlerle pek
çok hUkülksal,ilkes€l engelin aşllabileceğini düşünüyorum. Tabii §ıyasi irade mevcut i5€...
I\rodel başllılaanl Veriyordum. Devam edeyim:

Ülkenin rcsmi ya da ulusal dilanden başka dillerc özel hukuka staİı tanlyan model|er: Örneğin, Kol-
sika lisanl Ve Pol'nezya dilleri için slra5,yla, tlansa ve in9iltere.
Bölgcs.| öıerklik tanlyan modellei Ömeğin, Ispanya ve (Güney lirol Alto Adig€ için) ltalya.
Fa*llbdlge*, farklldil uygulanmas|nl öng6r.n modell€r: Örneğin, Belçila ve isviçre.

Birden faıla r€6mi dil olmarnl kabul eden mod.ller: Örneğin. Yeni Zelanda, israil, Kanada Ve
Finlandiya,

Konuşma sürem bıJ modellerin ayrlntlsüna 9irmeme olanak tanlmlyor, sadece şırnu vurg!la
mak isterim. 8en ı996 yllında yaylmlanan Kültürel Haklar, Dünyadaki Uyqu|amalar ve Tür-
kiye için bir Model Önerisi başlıkll kitablmda Fransa'nın uyguladlğl sistemin bazl düzeltme-
lerle Türk]ye için de uyqun bir modeı olabilec€ğini düşündı]ğümü belirtmiştim. 8akün Fransa,
199ı yılünda Birleşmiş Mılletler Ekonomik ve sosyal Kons€yi'ne (EcOsOC) sunduğu bir b€l_
gcdc bu konldaki politikaslnln temel dayanaklarlnl nasll açlklamlş:

Flan§a, topraklan üzelinde ırksal, dilsel/ d nseiesaslara dayaLlgruplann Valllğ il kabul etmez/
hu ko.udaİi 9örüşü bütün ingn]an. 9y9ln ük ve hLkuk açls ndan öu 9ür ve eşit oldlkla( ]lesi.
.. dayanir. Fran$ Anayasas]'na qÖre cumhoriyet bir ve böIünmezdir. Anaya$ tüm vatandaş
larrn ya9a önnnde eşit olduılai ilkesinden esinIeni., Fra.9 halklnln birliği v. eşilliği iIk€si et

2ü