Page 262 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

aynlabil€cek zaman dilimi açlslndan çok 5lnlrlı, (Almanya Eyaletlerindeki lürkçe yayünlar da
önce kısütlanıp, kalclırılmadü mıı Dllin öğrenimi için Türkiye'de yerel dillerin kuİs]arl
'onra
açlldl, Ancak, baslndan öğr€ndiğim kadan il€ bıJ k!rslara büyük katlllm olmadl. zira vatan,
daşlar Ve çocuklan bu dilleİi zaten ailelerinden Ve arkadaş çevresinde öğr€nebilm€kte, özel
kı]rslara rağbet etrnemekte-

BU oturumla ilgili olarak bana iletilen tartlşma ç€rçevesinde, İültürel haklar konusunda AVru
pa Birliği süreciyle billikte, bu konuda üIkemizde bazl adlmlann atldlğl/ ancak tanlnan hakla
rln srnlİll olduğu belirtiliyor. au bardağln yarlsl boş ya da yarlsl dolu d€meye ben2eİ. Allnan
önlemleri yeteİsiz bulanlaİ araslnda/ üniter devlet yapıslndan eyalet yaplslna 9eçılmesini ist€_
yenler olduğu gibi, devletin, ömeğin Kurmanciy eğitim dili olarak kabul etmesjni isteyenlel de
var. BJndan yaIlaşl* 4.5 yll ıada. onL€ H€,sinli YurItaşlar Derneği'nin Istanbul'da oüzenledi
ği biİ toplantlya ka!lmlştlm. 0 toplantlda benrer taleplerj dinlemiştik. Ancak söz alan bazı ka-
tılımcllar Kurmanciyanlnda Lazcanln, Gürcücenin, zazacanln d€ aynl siatüyü kazanmasln] is-
teyeceklerini belirttiler. Rahmetli Hrant Dink de aynı talebi Ermenice i§in dile getirmişti.

Gene, yaklaşlk ı0 yıl kadar önce, Fİansa'da Doğu Dilleri Enstitüsü'nd€ yapılan bir Kürt dilleri
toplantlsı soranca yİrİtülmekteydi, Anadi]leri Kurmanci olanlar buna itiİaz €ttiler, zazaca
konuşanlar top|antlyı terk ettiler. 8u örnekl€ri 5orunun ne kadar karrnaşlk olduğunu belirtmek
için sundum.
Bu konuda ullemi? halklnln eğilimlerini de 9ö2 onünde tutmak gereklidi.. Örn€ğin, sayln -ar_
han Erdem'in ı2.02.2002 tarihjnde sonuçlar]nl açlkladüğl bir ankette, görü§ bildirenleİin
o/.86/sInIn \'ö.eI turs|arda Kürtçe dil eğitilni verijmes:.i,- %/4'ünün "özel Yüksek oıullardd
Kürtçe dil eğitimi verilmesini//onayladlğr 9örülüyor. D€vletin bl] konuda harekete geçmesini
v€ sorumlı]luk ustenmesin, Jsteyenleri. vürdesl ise çok düşill. öm€ğin, devl€tln eğltlm dil
Knrtç€ oıan yüks.k öğrenim kurıJmu açabilmesini uygun bulanlann oranüsadece %6. D.vletin
iIköğretim okullainda Kürtçe dil eğitimi Vermesini onaylayanlann oranl i5€ %30.

Ülkemizde yaklaşlk 3o kadar yerel dil konuşulduğu söyleniyor. Abartlll bularak bunlann sayl,
slnl 10'a indirsek bile, devletin her bir yerel dilde öğretrnen yetiştirme, d€rs kitabl hazürlama,
srnlf açma gibi görevler için büyük harcamalar yapmasl gerekeceği, bu dillerden bir krsm
devre dlşlnda büraklllrsa, bunun eşitlik ilkesine ayklrl olacağ ve menfi ayrımclllk yapllmlş sa_
yllacağl, Milli Eğitim bütçesinin is€ bu alandaki yeni harcamalafl ka.şlıayamayacağl anlaşl,
llr. Yurttaşlarln erici çoğunluğunun tercihi Tülkçe eğitim alanlndaki harcamalara öncelik ve
rilmesidir. Bu nedenle, bu aşamada özel kurslar açllarak yerel djlleri 6ğrenmek isteyenlere bu
jmkanln tanlnmaslnln Türkiye ;çin ıJyg!n formül olduğu qörüşündeyim.

Aynca, Kanada mevzuannda öngöİüldüğü qibi, "yeterli tal€p olursa'' vaklf üniversıtelerinde
yerel dille.de lisansüstü incelem€ Ve araştürma yapülmas konusu da ele allnabilir. Yerel dilden
başka dil konuşmayan yurttaşlara yargl önünde ç€virmen hi2metinden yararlanma olanağl
sağlanmaktadlr. Buna ek olarak yerel dili k!llanan yurttaın, sağllk ve y€İel yönetim hi2met_
lerinden yararlanabilm€si için yerel dillerde kendilerini bilgilendirmeye yönelık yazlll ve sö2lü
hizmetıer de verilebi ir.