Page 211 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

mesi ı986'da ve tekfar ]991'ck Verdaği kararlarda kamu idar€sindeki kadrolaİa eleman 5€çi-
lirken dil yeteneklerinin dikkate aılnabilineceğine hükmetmiş, fakat "oransal
lük" e9aslarlnın göz€tilmesi gerektiğini ilave etmjşti.'6 Yine de, neyin'oransalllk" ve'ma-
kUllük" esaslarınln slnlrlarl içinde kaldlğl, yoğun biçimd€ tar!şllmaya devam etmekt€dir,
EĞiİi sisIEİıiıüoE DiL

Tün] demokrasi dönemi boyunca "dil5e1 normalizasyon" denen şeye yönelik yasal çabalann
belki de en önemli hed€fi, eğitim sistemjnin "Katalancalaştlnlmasl" olmuştur.
Franco rejiminde Katalanca, kamusal alanln diğer yerlerinde olduğu 9ibi, eğitim §isteminde
de yasaklanml§tl. Bu yasaklaİna Katalan orta slnlflarlnln kitlel€r halinde rejimden soğunala
nna yol açml§tl. Demokrat muhalefet Franco'nun diI 2ulmünğ y€kvücut halinde klnarİl§tl ve
Katalan dilinin ö2ellikle eğitim sistemine,genel anlamda da kamu yaşamlna yeniden dahil
edilmesine yönelik talepler gerek merkezdeki milliyetçilerin, gerekse soldaki sosyalistıer Ve
komünistlerin dir€nişlerini seferber etmede odak noktaslnl oluşturmı]ştu.
Eğ tim sisteminin "Katalancalaştlİılması" süreci, Katalan milliyetçiler yeni kuruıan bol9e5€l
yönetimde daha iktjdara gelmeden başlamlştl. Flanco'nun ömrünün son aylannda rejim "yerli
diller"in oklllarda isteğe bağll ders olarak okutulmaslnl öngören bir kararname (No| 1443/
75) çlkardl. Anayasa henİz tamamlanmadan bir kraliyet kararnam€siyle (No: 2092/1978)
Katrlanca tüm ilk Ve orta okullarda zorun]u ders halin€ getirildi Ve bazl okullarln Katalancayü
öğretim dili olarak kullanmalanna izin verildi. 1980 sonbahannda/ Pı]joi hükümeti d€ aynl
doğrultuda kendi kararnamelerini çıkardl (ilo: 142180 ve No: l53180)-
Ancak, bu düzenleme uzun ömırlü olmadl. ı982'ye 9elindiğinde Katalan yürütm€ organı (6e-
,eralitaı olarak bilinir) Katalanca'dan başka en az bir d€6in daha o dilde öğretiımesini şaİt
ko3n bir kararname yayımlaml$l (Noi 24al8z. |9a3 tarihli Dils€l Normalizasyon Ya§a-
sl'n.1 (LNY) 14,5, maddesi daha da ileri 9iderek öğrencilerin "lisan yüzünden" farklı merkez
lere aynlmaslnı yasakladl ve Katalancanın "tüm öğrenciler taraf ndan öğrenildikçe, tedricen"
öğr€tim dili olarak kullanllmaslnl vazetti. Kastilya ispanyolcasl konuşanlarln ilk eğitimlerini
kend] anadill€rinde görme hakla na henüz dokunulmamakla birlikte bunun zemini hazürlan-
maktaydl. LNY'nin l4.1. maddesi temel eğitimden me2un olan tüm öğrencilerin her iki dili de
b;lmeleri şaİtlnl getirmişti ve eeneralitat da b! hed€fe ula$labilmesl için tüm ilkokul eğitimi-
nin Katalanca verihesini telkin etmeye başlamlşt biıe, r98' Şubatl'nda Genealitat, Quatrc
anys de cal,j.a a l'escola \"okullarda oört Yll Kata]anca") adll incelemeyi yayımladl, Bu in,
celemede, her ikj dilin de tatmlnkar derecede konu§ulabilmesj için, öğretim djli olarak Kata-
lancanln kullanllmasl g€rektiğinin kanıtl olduğu iddia edilen "bilimsel geİekçeler" yer almak,
taydl,'7 Hnknmet bu qerekç€yle, Ka5tilya ispanyolcasl konuşulan semtlerd. "dilsel dalfia"
ltinguislic immersiod programlarlnln promosyonuna başladı. 8u programlar §onraki dokuz
yll boyln€a gidereİ g€njş|eti|di- sevei d'en\enyament del catalA (SFDEC, yani \lKatalanca
Öğretrne seİvisi") Katalantan.n 6ğr€tim dili olarak kullanllmasl için okullara tek tek baskı

25 s.ni.n.i. d.l İ/ budi cosri*]ml l{o: 32n9a6j sdıl.n.ia d.i T,lbu@l coniil@idal lılo: '6r'ı99ı,
Qrıtrr.ü] ağür. r@b (B.el@:0.9..ir i{d'C^*nyffil ı93r).
'