Page 82 - Diyarbakır Barosu Herkes İçin Adalet Projesi Hukukun Üstünlüğü Seminerleri

dünyanln şartlarl arllk o derinliğin çok da su yüzüne istediği gibi, istediği zaman
çlkamayacağl noktalarda dolaşlyor. Bu sefer o başka bir şey yapıyor, kendi çlkamlyor
su yüzüne. Bu sefer toplumu kendi derinliğine çekiyor. Ve derin devIet kendi yanInda
derin bir toplum yarat|yor. Benim bugün sezdiğim, görmeye çaIlştlğlm, anlamaya
çallştlğlm gittikçe derinleşen bir toplum. Bu çok tehlikeli bir süreç. Bunu sadece Türk
milliyetçiler için söylemiyorum. Kürtler için de söylüyorum, bu ülkedeki herkes için
söylüyorum. Ve konuşmam|n sonunda esas oIarak bu derinleşme tehlikesine ayırıp o
konuda düşüncelerimi söyleyeceğim.
Kürt milliyetçiliği üzerine ben ahkam kesemem. Gerçekten de kesemem.

Konuşamam. Sadece şunu söyleyebilirim: toplumsal barlş ancak toplumlar araslnda
olabilir. Biraz önce Ahmet Hocam çok iyi söyledi. Yan yana yaşama diye bif kavramdan
bahsetti. Buna şimdi yeni literatürde paralel toplumlar diyorIar. Bir de bunun karşlslnda
gerçek anlamda çok kültürlülük dediğimiz, birlikte, iç içe yaşama Var. Verdiği örnekler
çok doğrudur. Kanada ve Avustralya'daki örnekler sonradan yaratllmlş suni çok
kültürlülüklerdir. Derinden gelen, tarihten gelen çok kültürlülükler değildir. oyle
olmadlklarl için de gerçek anlamda çok kültürlülüğün ne kadar zor bir şey olduğuyla da
yeni tanlşlyorlar. Avrupa'yı hiç öyle çok kültürlü İalan zannetmeyin. Gerçek anlamda
çokkültürlülükle örneğin Müslümantarta beraber yaşama konusunda hiçbir tecrübeleri
yok. Hiç bir deneyimleri yok. Müslümanlarla tanlşlklar elbet. Tarihten gelen savaşlar,
çatışmalar, paralel toplumlar oldukları için hep var. Ama şimdi iç içe yaşıyorlar, Birkaç
milyon Müslüman Avrupa'da yaşamaya başladı. o çok kültürlülükleriyle,
demokrasileriyle övünen insanlar gördünüz, bizim ülkede biIe görmediğiniz şaşklnllklar
yaşamaya başladıtar. Ve daha fazlasını da yaşamaya başlayacaklar, Dolayısıyla

toptumsal barlş dediğimiz, çok kültürlülük dediğimiz şeyde, bence çok önemli bir gizem
daha var, çokkültürlülüğü kadim gelenekten g9lmeden, bir tabanl ve derinliği olmadan
suni olarak yaratmak mümkün gözükmüyor. o da eninde sonunda derinleşmek Ve
derinleştikten sonra da esas olarak becerebilirse çok kültürlülüğü yaşamak zorunda
olacaktlr. Bizim bu topraklarda bu şanslmız Var. Böyle bir şanslmlz Var, Benim esas
bugün anlatmak istediğim, söylemek istediğim bu. Bizim çok kültürlü yaşaml gerçek
içeriğiyle bu topraklarda yaşama şanslmlz hala Var.. Ama bir başka şanslmlz daha Var,
çok acı deneyimlerimiz var tarihten gelen. Ben sadece kendi halklmdan slralarsam
yeter. Bu deneyimler bugün bizim tecrübemiz, kllavuzumuz Ve göstergemiz olabilir,
onun için eğer beni mazur görürseniz, Ve burada çoğunluğu Kürt dostlar|m yaşlyorsa
veşuandasalondabulunuyorsabenotarihteyaşananlarlşimdisizinönünüze
kılavuz olarak koymak istiyorum. Çok değil, 150 sene öncesinin tarihinden
bahsedeceğim. Arkadaşlar, bugün bu tarihte, bu coğrafyada, bu topraklarda yaşanan
her bir ayrlntl o tarihte bu topraklarda yaşanan benzer ayrlntllardl, Hep aynl şeylerdi,
Hep aynı şeylerdi. Adalet, eşitlik, hürriyet kavramlarl. Ben Size o zamanlarda yazllmlş
olan makaleleri alüp Osmanll'dan bugünkü Türkçeye çevirsem inanın bugün Ahmet
insel yazmış zannedersiniz, ya da başka bir demokrat yazmış zannedersiniz, Ben
korkuyorum.Çokbenzergünleryaşlyoruz.Amerika,nlnKuzeylrak,takiVelrak'taki
Varllğlnln sonucunda ortaya çlkan durum.bölge coğrafyaslnda yaşanan bütün

84