Page 230 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

saflanna yerleştirmesi baklmlndan i19inçtir. Devl€t inşa etme süre€i ise şu veya bu ölçüde qe
nellikl€ siyasi alt yapıyl analiz eder. Daha canll bir baklş açlsl ise milliyetçj bakl§ açısld,r- Bu
baklş açllannın, toplıJmsal hiyerarşi içinde yukandan a§ağl doğru mu yoksa aşağıdan yukan
doğru mu tahljl edilebilecekleİi, bir başka ilginç akademik münazaranın konusudur. Bu analiz
yollaİından iki5i de 6nemlidiİ. Yönetenlerin ve siyasi elitleİin yukandan aşağl diyen baklş açü-
sl slradan halk kitlelerinin bütünleşmesinj ve ülke topraklaİınln bazl bölüml€İinin içten sö_
mürgeleştirilmesinı ]çerir. Aşağldan yukarl diyen baklş aç sl ise milljyetçi mobilizasyon veya
kitl€lerin yapısalci bütünleşme§ı ile yeni ulusal iletişim Ve ağ yapllannl içerir.

Azlnllk dilleri siyasrti bağlamlnda ön€mli olan, Vaka incelem€lerinin bütün Avrupa devletle
rind€ ulus-d€vlet in§a etm€ süreçlerinde kültürcl a2lnllklara karşl basklcl 5iyasetlerin uyqulan,
dlğünl göstermiş olmasldlr. Öİneğin, Fransa gibi bazl ülkelerde, ulusal kültürel homojenlik fjk-
ri tartlşllma2 sayllmlştlr. 8aşİa ijlkelerde bölges€l ve yeİel çeşitlilik fjkrine karşl çlkllmlş/ fa_
kat bu kanl çlkış pek qİçlü olmanıştlr, 8a2| ülkelerde ist, o topraklarda yaşayan a2lnllklara
milliyetçi siyas€tlerin beliİJi döngül€ri, faşizm ve militan nasyonalizm uygu]anmlş Ve bu lygu
lamanln geniş kapsamll sonuçlan olmuştur. Avrupa ulus_devletlerinde kültürel azınllklann 50
runlarl/ nilliyetçiliğin kima dön€mlerinde tinemli, kimi dönemlerinde ön€msi, qörnlmüştıir.
Ömeğin, 8irinci Dünya savaşl önce§indeki dönem Almanya'daki kültnrel arlnllklar jçi; bir
aslmilasyon dörıemiyken, Birinci Dünya savaşl sonraslndaki dönsm kültülel arlnllklarln tanın_
md nücadel€§i verdil.eri bir dönem olruşİul. il,nci Dünya savaşl sonraslnddki dönende,
{Batl) Almanya, italya ve hatta Fransa kİltürel azln]lklar meselesini 6zellikl€ azlnl,k dill€ri
alanlnda giderek artan bir açlkllkla ele aimlşlard r. l960'lı ylllann sonlannda v€ l97o'erde
"etnik yeniden doğuş'' o]arak tanımlanan dönemde Avr!pa/daki kültüre a2ünllklann durumu-
na daha da farla lşJk tutulmuştur. Azlnlıklarün birçoğu yeni siyasi ivmeler geliştiİmişler ve si
yasi ifade unsurlaİünl haİekete 9eçirmişlerdir. Aynı dönemde Avrupa'nln birçok ülkesinde 9öç
men dilleri önemsenen bir mesele olmuştur. Ancak/ her iki tür kültürel azlnllk açlsından/ ku
rum iı]şa etme süreçleri \'etnik yeniden doğuş''un ardlndan bariz hale gelniştir. Blnun en il
9inç olduğu aİan, eğitim sistemlelindeki dil politikalarldlr.
1970'lerde ve 1980'lerde birçok Avrupa devletinde
çok s€viyeliyönetişimin kur!lmasıyla ye
rel Ve bölg€sel sevıyelerde kültürel a2lnllklaın ve dil azlnlıklarnln siyasetleri canllllk kazan-
mlştr. BıJ durum sadec€ bölgesel çeritliliklerin yeniden keşfedilmesi baklmlndan değil, aynl
zamanda bır idarj İeform aracl o]arak yetkinin merkezi yönetimd€n bölgesel€ devrinin gelişti-
rilmesi bakimlndan da ön€mlidir. r98o']erde Ve l990'larda kendi kaderini tayin Ve oton;mi
gibi eski geleneklere dayalü Avrupa'da ve uluslararasl
ç€rçevede yasal reform]ar yapllmasl
tar!rllmıştll. Örneğin, §iyasi bir kavram olarak ''u]usal azlnllk'' fikriAvrupa Konseyi taraf|n_
dan 1990'll yüllarda ortaya çlkarilmlştlr. Bu, örneğin 8irleşmiş lt4illetler'in kültürel azlnlükla-
ra yönelik ayrlmcüllk karşltl siyaseilerinden Ve eski Avrupa
ç€lçevelerinde mevclt aynl tür si_
yasetlerden uzakJaşmanln bir sonü]cudur. Bunlarln yerine azlnllklar içjn proaktif siyası faali
yetleri e§as alan biİ polıtika getiİilmiştır. Avİupall ve ıJluslararasl idareler, anlaşmalar,
şart
lar, eylem planlarl v€ ulus,d€vletlerde bu tür gelişmelerin değerlendirilme v€ denetlenm;sine
yönelik önleml€r vasltasıyla kİltürel azınl]klar için yeni siyaset biçimleri 9€liştirmişlerdir, Gü_
nümüzde ulundevl€tl€rın kültürel a.ınllklara yönelik tl]tumlannda geniş kapsamll bil d€ği§ik

2a