Page 219 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Fakat bu incelemelerden ikisi de şirketleİin etjketleİde Katalanca kullanmak 5uretiyle piyasa
performanslannl biıfiil aİtlrabilecekleri sonucuna varamamıştl, oysa birçok şirket bunun böy-
le olduğunu zaten stzgis€l olarak biliyordu ve bu yüzden de biİçoğu bu işlemin getireceği ek
maliyete katlanmaya razı olmamlştl. Katalan yönetimi de yine aynı n,denden dolayl sonunda
gündemini yasal düzenlemeler yoluyla uygulatmaya karar verdi.

Gei€raliat bu düzenlemelere geİek§e olaİak bir ke2 daha tüketicil€rin lısan haklaİı fikrini oİ-
taya attı. Bü fikjr daha 6nce 1990'lt ylllann başlaİlnda "Tük€tici Yasasl"na dahil edilerek
gündeme gelmişti. o tarihte dil politikalarlnln başnda olan Miquel Reniu yasanln gelekçeleri-
ni şğyle açlklamlıl:
Katalan tük.ticil.rin, ticari ürü.l.rin üzerindekı bil9i ve talimatlarda, 9i90rta poli§elerind€ ve
isan §eçm€ olanağl olmadan iblaz ed]len diğ€r be|ge|e e lengua propianlzln n€redeyse hiç
/el almama§lna alüşmak lorunda kaldlklar açıktlr. Hatla bazer, kimi müesses€lerde hi2met al
naı istediğimiz zaman /e.9ua papidmil ink,tr evne? ıorunda bi!e kaliyoruz, Daha da k6tüsü,
bazl bilgilel Kastilya ispa.yolcasjiln yan slla resmi o]mayan dillerdi ç kmakta ve /engua pro
oia'mız kend] alemind€ yaban€] dilleld.n daha kötü muamel, qöm€ktedir, işte bu nedenl€,den
dolayl, Katalan yön€timi diğ€r Avrupa dillelinin tartlynasl! biçimde sahip olduklan haklara
KaüA|onya'nıA lengua propidnnün da tedlicen sahip olma§tnl sağlamak için Tük€tici Yasas'nl

hazlrlam,, bulunmaktaolr.'o
Reriu'nun saydlkianna görc, llengua pröpia ile yaıllmış ürün etiketl€İi Katalan tiketicilerin
hakkıydl; aynca o dilde hizm€t almak da onların hakklydl, Bu durumda şirketlerin bu hiımet
leri v€rmek ya da v€rmem€k araslnda seçim yapmaya haklan yoktu, çünkü bı] hizmetleri vel
memek insan haklannl çiğnemeİten a9ğl kalmayacak bir suçtu,
Tahmin edilebjleceği g]bi, Katalan iş adamlan bu tür söylemlere pek slcak tepki vermedilel,
Katalan Tüketiciler Teıkilatü Başkanl Jordi Terredemer şöyle dedi: "Gönüllülük esislna daya
nan ve uzlaşlrlcl olan büt'n tedbirlere varl2. Fakat Öyle olmayan tedbirlere itirazımlı var
L..,] iyi bir iş adaml müşteİilerini memnun etmek için onlara nasll hitap etmesi ger€ktiğinj bi
lir,"5i Fakat yon€tim //e, gua pröpia'n|.. göıelilflesı gereken bir hak olduğu iddiaslnda zaman
qeçtikçe daha lsrarcl olmaya başladi. 8u hakka "dilin talep halinde kollanılabilm€si" mealin-
a"ii, isi. reroiı"r. Renju'nun y€rine geçen Lluh Jou bu hakkln mevcudiyetine ilişkin başlan-
qlçtaki argümanl, sö2 konı6u hakkln niçin yasal bir kllıfa büründürülmesi qer€ktiğine ilişkin
ol, o.rt" Jou'ya göre bu, "Katalonya vatandaşlaİlnln her iti resmi dili de
"ı "rgü."nıu "di. tehdidini
kullanma öz9ürüğünü iş dünyaslna genişletmenin" ve böylelikle "latinceleştirme"
alt etmen;n tek yoluydu.'' Katalan yönetimi kimi çevreleri kızdlrma pahaslna istediğini elde
etl\, saygn clrculo de Ecoromra taraflndan klsa 5üre ö6ce dağl!lan bir intelemenin de doğ

rııaaıgı giti ıiml çevreıer gerçekten rahatslz oldu, Herşeye rağmen/ dilin "arandlğlnda t,uIu-
nabilmes]" hakkl 1998 talihli LPL'ye dahil edildi, Yasanln 32,1, maddesinde şöyle denilmek
teyji:

,o f,Pai, r3 Ha. İr r99],
5ı E' Prn,I. x.nn ı993.
52 El Pair, z? üın |991.