Page 205 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Kastilya djlinin Katalonya'daki varllğlnln derecesi ve nedeni hakklnda esk; rejim döneminden
b€ri tarihçjler araslnda birtakım tartşmalar yapılagelmiştir, Tartlşmanln merkezindeki konu-
lar şunlardlrl (1) Bazl faaliyet alanlanndaki tedrici "Kastilyacalaştürma" süİeci Lib€ral Dev,
rim'in l8]o'lu ylllann §onlarlndaki zaferinden 6nce zaten nerğye kadaİ ilerl€mişti ve (2) bu
süreç sad€ce dlşarıdan yapülan dayatmalarln ürünü möydü, yoksa iç gereksinimleri de mi kar,
şlllyordu?] Fakat Kastjlya dili ne zaman Ve nasll y€rleşmiş olulsa olsun, 19, yüzyılrn ortalan,
na gelindiğinde kullanlmlnln nispeten yayginlık kazanmlş olduğu açlktlr, Nitekim, Joan Lluis
Marfany'y€ göre, Lib€ral Devrim'den sonra Kastilya dilinin varllğı artık ağlr tempolu ve tedri-
ci bir toplumsal sürecjn ürünü olmakla kalmaylp, kendilerini ispanyol ulusunu inşa etmeye ve
böylece bütün vatanda§laİın Kastjlya ispanyolcaslnı konuşabilmesini sağlamaya ideolojik ola-
rak adamlş ispanyol yetkililerin özellikle (fakat istedikleri sonucu alamadan) yürüttükleri bir
uy9ülama haline 9eilniştjr.4
FalGt ı9, yü2yllln ikinci yarlsında Katalanca, ed€biyat ve kültür alanlnda bir yeniden canlan,
maya sahne oldıJ ve Katalan ioplumunun bu canlanmanln doğurduğu yeni tür bir dil bilinci ile
hareket ed€n bazl k€s;mleri bu "Kastilyacalaştlrma" sürecine etkin şekilde direnmeye bara,
d1.1 19. yüzyllln sonlarına 9eljndiğinde, bölgede Katala.l di|in]^ ";nina delpoble" (yani ^'Ka_
tal,rn halklnın ruhu") olarak ta§ldlğı önemi vurgulayan bir milliyetçilik hareketi ar!k doğmuş
bulunuyordu. Katalan milliyetçileri ta baştan beİi dil militanl idiler- "Dilsel normali2asyon"
için ajitasyon yaptllar. 0nlar için bunırn taşldlğl anlamlar, (ı) djlin yargl, eğitim ve bürokrasj
gibi dlşlandlğl yerlere y€niden yerleştirilmesi, (2) djlin kodifikasyonu Ve (3) dilin '^yabancl un-
sullardan" ve djls€l mi]dahalelerd€n anndll lmasl idi.6
MilliyeİgifJl Dipuüciö de 8aİ.e/ona s€viyesinde on yllllk bir idarenin ardlndan l914'te Enric
Prat de ta Riba ile Francesc camb6'nun lid€rliğind€ Lliqa R.gionalista bin,lesinde örgütlene,
rel Restorasyon monarşisinin ispanyol hükümetinin Katalonya'ya slnlrll dereced€ özerklik ta-
,naslnl ue Mancomunjtat de catalunya'nn kurulmaslnl 5ağladllar, Bunun himayesinde
L/igrnln Katalan dilin] tekrar kamu yaşamlna y€rleştirmeye y6neljk
^ çeşitli "dilsel normali-
uasyon" t€dbirlerini teşvik €tnesi bngörülmekteydi.7 Fakat ı925 ylllnda, Primo de Riveİa
Manconuniürl lağvetti Ve L/iga'nln teşvik etmiş olduğu bütün dil ve kültür tedb]rleri onun
diktatörlük dön€minde 9eriye döndürİldü. Primo, Katalan dilinin ateşli bir düşmanl oldu,
Kastilya dilini resmi işleml€rde, kamu kayltlannda ve okullarda kullanülacak yegane yasal dil

B! ba,flnll.rdaki üç kaİtr,drit ilin bkı. aranar F.nl Gi6n}, L a E@iö Nlind d, la lbhlr d'lda \Ba*lo,
na: Edi.io6 62, ı9s5); P.t A.94 A, El aır| al 9gl. xI X: L. ll6gır d,ı qohE a 1ı4Nr nacion,ı lBaeld9" Efr9n/6,
ı99, v. Jğ.. Lluk riarfany, !. ,..9u @,la.Lrda (aaeloM: Empüri,l, 200 ı),

1 Bu uzu. E krmaş,k "dil uy.i,ş"' aifı* dz.tçalh.k$aİ ]çii, bkı,Jau@ v ci5 viv5, lol "trlaffi d,/ si9lo x1,I
(uadrid:Ali.^za Ed bnal, r9s6), ,. r65,ıso; Jdp FObd, r, /, d. /'Anlic Ragi il, inatialiü"iÖ l17a7 lB6a]\a,L
9ı@] €dnionl 'l.ffi, ]993), !.ao9,14a v. Jo99 T.m9, o. ,a F 4tltiö d. s,cnbt a la fr d, l, Geft ci9il 11368-
]9]9JüBadlona: Edicioi§ 62, r93r), s. ırOı]7.
Maöary, L.llogu, fullaclrd., |t,
'-
Rzyfrondca« spail üoa-l9r9 \Lo^d.a: orlord UniE6ily Pr$, ı966)/ l,"9,555- l''g'ya dai,klasik b]İ]n"hm,tin
blo.Ilidt Mol.!, Lrga ğb'.E(Bamtffi: Edi.ion! 62, r9'2), ikicjlt Mın,muniğtlaraİnda, t,şv l,d l,n kolliil po-
]iriİala.nd.nb.2,|ann,.k,9i., lnn için bk2, Cdg,n voı6, !,4ld d, ı, (a,eıfu: Emı,i6, ı996), 5, 5',
"",qld