Page 103 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

0T 0 RITE R- M ILITA RIsT sI5TEMLERDEN
KATrLlMcI DEMoKRAsiYE GEçiş sÜREci

Aıi 8^Yı^ oĞLU

Türkiye'den bahs€dec€ğim, Konu§mam geçjş süreciyle ilgilj olarak somut yollan ya da teknik-
leri içermeyecek. 8una karşlllk bu konuda kimi tespitler yapacak, kimi eğilimierin altlnl çize-
c€k, kimi slnlr ve imkanlara değinece'k.
Çağdaş, katlılmcl demokrasjnin kurucu asgari koşuılanndan belki d€ en önemlısi aynşma fik
ridir. Ayn§ma fikri, ]ktidaİın, hukukun, bilqinin, hem d€vlet katında hem toplumsal katman
laİdi bjrbirinden özerk olabildiği duruma işaret eder. Bu üçlü araslnda etkileşim kadar mesa
fe olmas|,zihniyet kallplan ve etik kurallann bu aynşma fikrin€ dayanması, aynşmayı koru,
ma a'tlna almasl, hatta ilke kllmasl, çoğulcu ve katllımcl çağdaş demoklasinin t€mel koşulla
rlndendır. 8u koşullar şu üç basit, ancak yaşamsal ilkeye gönderme yapar: Özqürlük, eşitlik ve
özerklik, yanj "düşünce"nin "siyasal" karşıslnda özerk kalabilme imkenl.
ozerkljk yerine kapsaylcl otorite fikrini, öz9ürlüğe karşlllk itaat kavramlnl, eşitliğe karşl i5e
hiyerarşiy; koyd!ğunuz zaman ise ulaşacağrnız düzen basklcl ve s kça "militarist" njtelikli

Kabul etmek gerekir ki hiyerarşi, kapsaylcl otorite ve itaatin €gemen olduğu bir düzenden,
özerklik, öz9ürlük ve eşitliğin düz€nine geçiş, kolay ve nradan değildir. zira sö2 konusu olan
düzenleİ bİtüncül özellikleİ taşlrlar; sadece devlet yapllanmasln, değil, ayfll ıamanda bir siya,
si kültüİü, bir zihniyet yapllanmasl kuşatlrlar. Türkiye'nin militarist bir düzenden demokratik
bir düzene geçişinin imkanlan ve slnlrlarlnl tartışlrken de bıJ bütüncül özelliğı dikkate almak
gerekir.
Bu durumda jlk soru şudur: Tüİkiye'deki militarizmin kökü ve derjnliğinin ana yaplsl, Türk
militarizminin içinde bulunduğu ana çerçeve nedir? Türkiye'deki mil]tarjst dokunun üç temel
özellıkten hareketl€ ele allnabileceğjni dݧİnüyorum, Bu üç temel özelliği üç soİuyla açalım:
. Toplumsal alan üzerinde militarızm nasll yeşeriyor ya da hangi toplumsal aıan ve koşullaı-
da yeşeİiyor?
. zihniyetimiıde, siyas.tj alqılayışlmlzda, devlete, siyasct€ atfettjğimiz anlamlaİda millta,
rizm na$l bır yer tutuyor?
. Militarizm gerek devlet düz€yinde gerek toplumsal gruplar, siyasi örgütl€r düzey;nde fıasll
yapllanlyor?

Türkiye'deki uluslaşma sİreci Şa.kll bir nitelik taşlr. 8alkanlaİdan başlamak üz€r€ Şark'a
doğru ulusıaşma süreci Batl'dan farkll olaİak dil merkezlj d€ğil, din merk€zli olmu§tur, v€İilj