Page 22 - Diyarbakır Barosu Temel Bir İnsan Hakkı Olarak Dİl Hakları Ve Kürt Meselesi Temel Uluslararası Belgeler

DiYARBAKlR BARosU

1. Dil haklanıııı tannması ve kolunmasr ya da insan lüaklaıünın
'dil hakkı' bakımından da koruma alaflnm genişletilmesi, k-

saca insan lraklafmrn korunmasl bağ]amrnda bir değellendiİ-
me ilk başlıkhll Ve bu çerçevede, ijzellikle 'ayrrmcrlık yasağ'
ya da 'eşitJik hakkıl başlükları altnda, dil hak]anyla ilgili de
bir düzerılemeye ver verilir.

2. ikinci kategoli isc, dil haklan konusıiııa 'azmllk haklarr' çer-
çevesinde/ azırÜk haklarının korıınması bağlamrnda yer ve-
ilmesi biçimindedir.

Dolavtsıyla uluslalaİasr hukukta, kategoik olarak, dilhakları
için genel olarak bu iki başlık alhnda kendine yuva bulan hukuk
alanlaİ olduğuıu sövlemek mümkiindüİ. Bunu hemen bilaz daha
ileriye götiirüp/ insan haklarının korunrnasl açısrndan bakhğmt-
d4 bir alt aynrn göImemiz gerekir: 'Eşitlik hakk1, yani herkesin
huku k önünde eşit bir muamcleye sahip olna hakkr ve bunııı ikiz
kardeşi sayılabilecek olan'aynmcıiık yasağr'.

Böyle bir açıdan bakldrğında, alrırnoJrk yasağ eşitlik halkı-
nm geİektiği gibi yerine getirilmesini kolaylaştlan biı huİuki para
metledil. Fakat buna paİa]e] olaIak, aynr zamanda bir hak konusu-
du. Dolaylsıyl4 ömeğn Birleşmj§ Mitletleİ biinyesinde hazırlarran
ve kabu] edilen başlıca insaıı lıaklan antlaşmalaııılıı hemen hepsin-
de, o uluslanİasl antlaşnaların uygulanmaslyla i]gili hükiin eI de
bu]unur. DiğeI biI iJadcyle, o insan hallan antlaşmalan ile kurulan
hukuki rejirrıler bağlamrrrda, bu antlaşnıalafda tanıımrş hakiardan
eşit olaİalr yararlanmayla iJgili ve o çerçevede bil aynmcıhğa rnaftz
ka]rnrİıamasfır hedefleyen hükün ele yğ veİi]mjştü.

Temel insan haklan antlaşmalaİnda yer ali]ıasr bakmmdan,
o antlaŞmada taİ]İmrş hak ve özgüİlüklelin eşit bfu biçimde u_y-
gulanmasına ilişkin bu hükümlelde, 'dii' konusu da, ay.ıı bağlam-
da bir hukuki korırmaıırn başlrca kimliksel unsullan alasrnda yel
alır. Başka bir i{adeyle, o antlaşmada doğrudan doğuya bir 'dil
hakkrnın" tarırİması anlanİnda olmasa da, aynı antlaŞmada ta-
runİuş hak ve özgüIlüklerden yalarlanma, k$aca bu antlaşmarun
uygularımasl suasnda, 'dil baklmmdan' bu antlaşmaYa riavet et
meyi önleyen bir dulumun (jnlenmesi bu kategoi uygülamaİrn
temel amacmr oluştul,ul

2a
. c-e"4a-