Page 92 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Kü RT MiLLiYETçiliK HAREKETLERiıüiıı Du Ru M u HAKKINDA
BAZI TEORIK DUŞUNCELER

Rob.lt w. OLSON

Tom Nairn'in "eşitsiz 9€lişme," Anolshiravan Ehteshami ve Raymond Hinnebusch'ıJn.'orta
seviyedeki güçler" v. steven DaVid'in ''iç dlş den9el€me'' lomnibalancing) kavramlarlnln,
ABD'nin Mart 2003'te Irak/a açtüğl savaşün ve Irak'] işgal ediş;füin s€b"pleri ile Irak'ta devlet
oluştıJrırlma potansiyelini ve m!htemelen de Tüİkiye'deki Kürt sor!nDnu açlk]amak içjn kulla,
nllmasünl teklif ediyorum.1 Savlm, özellik]e Avrı]pa dlş ndaki güçler olmak üzere/ orta s€viye,
deki iç,dlş dengel€me uygulayan güçlere dair olan ulu5lararasl ilişki]er teorilerinjn, otoriter ve
heg€monyacl İlkeler söz konusı] olduğunda genellikle yeteİsiz kaldlklandlr. oünyanln hayati
onem taşlyan biİ bölg€sini hakimiyet altlna almaya azmetmiş olan ABD bu tı]r ülkelerin başta
gelen bir öİneğjdir. 8u tür ülkeler, kendileri düşlndaki h€İhangi biİ 9ücü Veya güçler birJiğini
kendi 9lobalve/Veya böl9e5€l hegemonyalannl tehdit etmekten caydlrmak için, denetim alnna
aldlklan Ve işgal ettikleri b0lgenin kaynaklarlnl kendijeopolitik ve jeostratejik 9üçlerinin sO
pa5lnl göstermek maksadlyla kullanma niyetindedirler. Realizmden kofıstrÜktivi2me kadar
birçok uluslararasl i]işkal€İ teorisi Amerikalılar taraflnda. oluşturulup yayl]dlğlndan ve aynl
Am€İikalllar kendi ülkelerinin süper 9üç diy€ tarif ettikleri şeyin bile §lnlrlanna slğmayacağl_
n düşünemediklerinden Veya kavramsallaşt ramadlk]anndan, bu sav daha da geçerli hale gel
mektedir. Amer]kall uluslaİarasl ilişkiler teoİ]syenleri gün gelip de A8D'nin 20. yüzyll Avru
pasl'nln otoriter devletlerininkin€ benzer politika]ar uygırlayacağlnl hiç düşünemedjler. Onla_
nn hegemonya teorileİi bir ş€kilde Amerikan hegemonyaslnın d-,mokratik Veya'.yumuŞak''
olacağı kavramlna dayanıyordu.z A6o'n]n otoriter bir ülke haljne gelebileceğin; düşünemedi
ler. Burada "düşünmedjler'' değil, ö2ellikle'.düşünemediler'' diyorum, çünkü onlaİn otoriter
v€ya faşjst bir Amerika tasawur etm€lerinjn kültüreL açldan imkansız olduğu kanlslndaylm,
Bu incel€mede diğer ülkelerin_yani bizim halihazlrdaki maksadımlz açüslndan Türkiye'nin_
lid€rlerinin, ABD'nin otoriter bil ülke haline 9elme olasllığlnü gtirebıldikleri ve elb€tte istek_
sizc€ v€ fakat reel politika icabl 0rtadoğu ile Irak'a ilişkin politikalarlnü buna 96re belirledik
l€İisavunulmaktadlr.
iç_dlş dengeleme teolisinin bazl uns!llaınl bu incelemede yararll bırldum- zira iç_dlş dengele_
me teorisi, Üçüncü Dünya ülkelelinin uluslararasl politikanln anar§isinden annmlş ortamlar
teş|iü el,TeIten ziyade onu çoğalttlrlarl varsaylm nl içermektedir; ydni üJçuncu oürya polit l.a.

Iofr lla16] Ih. B@ll.up ol a.irin: üisis ..d ll.a-ttaliorlifl llondra] N La, ı97r; Anoulhrrva. Ehtshff v. R.y.
no.d H innesb!*h, srr'J ind Middl. L.t.l PoE6 in a P.n tand p.g'o, (N* York Roul .do., 1997) E st.vğn R.
'ra,j
Davidi\Eıpa]ninqThirdwoldAl]qnmarr wond Palnns43 no. 2 l
aÖy'.birkoltiElalg,, toribnnind ğ.lEçh..ıin k n] bil r na!] .tkil.m§tn.