Page 125 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

rekmez. Reardon'un belirttiği gibi, savaş sislemi "biıim, otoriter ilkeler€ yaslanan, insanlarln
eşitsiz ölçöd€ değ€r trşld,ğın1 Varsayan v€ zora dayall 9üç yoluyla ayakta tutulan r€kab€tçi sos-
yal dİ2enimize bağltdlr."' Heİ ne kadar patriarka kavramı ü2erind€ h€rkesin katıldlğl bir muta,

bakat olma§a da, kavram akademik çevrelerde ciddi biçimde sorgulanlyor olsa da/ yine de bu
kavramln bütün toplumsal yapllara slımlş olan/ değerliliğin dengesizliğini, sonunda mahva ka-
daİ 9iden aclmaslz rekabeti ve kendilerini doğal ve normal olarak sunan hiyerarşileri üreten v€
yeniden üreten inanç ve değer kümesine işarei €ttiği söylenebjlir.
iddiem şudur ki patriarka, kadlnlarl çocuksu, pasiı boyun eğen insanlar olarak sunma yoluyla
kadlnlann kendi iradeleri ve eylemleri içifı sorumlır olma hakkına sahip olmasünl redd€der, si-
lahll çanşma bağlamlnda kadlnlann yurttaşllk sorumluluğu konü]sundaki l,akk, açlk ya da 6rtü
lü olarak yadslnır: Paviarkal ikili sistem içınde erkekler koruyucu, kadlnlar ise potansiyel ola-
rak kurbandlr, 8u sistem savaş döneminde özellikl€ güçlenir. Kadlnların geleneksel eğilimIer€
ters düşmemesi, kendilerine atfedılen kurban rolüne karşr çrkmamasl, devletın milliyetçi Ve mili-
tarist çlkarlannl aşan tam bir politik sorumluluk üstlenen yurttaşlar 9ibi davranmamasl bekle-
nir; ra da sü5lemesiz biçimde söylers€k, aksine davranmalarlna izin verilme2,
Bizim adümıza yap]lmlş hareketler konusunda yurttaşllk sorumlUluğundan kaçlnmak kurban ro,
lünün ö^ülü tarzda onaylanmasl anlamlna gelir. Kurbanln bir 6?elliği ö.elklik yokluğ!, düşün-
cede ve karar vermede bağlmllllk, uysallık ve korku içinde 9€çirilen bir hayattlr, Kadlnlaİ ken_

dilerini €ğitme, çalışlp bir ölçüde kendilerinin gibi görebil€cekleri bir para kazanma, kendi ha
yatlarl konuslnda kararlar verme ve nihayet kendi politik temsilcilerin] seçme olanağlnl (ve
hakklnl) elde edene kadar erkekler (baba, ağabey Veya koca) taraflndan t€msil ediliyorlardl, Er
kekler kadlnlann çlkarlannl gerçekten de temsi1 ediyor muydu yoksa kadlnlann çlkarlannl ken,
di çlkarlarlnl kollamak için mi kullanlyorlardl sorusu bugün sorulması bile gerekli olmayan bir
5orudu..
Ne var ki bunun jki öaemli uzantlsı vardlri Birincisi, kamu alanlnda kadlnlarln düşünceleli ve
kararlan tarihsel b€lgelerde 9örülmez halde kallr. 8irçoklan, günümüzde kendi hayatlan açl
slndan sorumluluk almaya cüret eden kadlnlan mahküm ermek için hala bu aİgümanl kullanlri
"Kad]nln yeri," kaıarlann verildiği yerden çok uzakta, ev]njn mahrem ortamındadlr, Ikincisi,
patriarkal yapllan v€ kurban rolünü hala kabı]leden sayıslz kadln Vardll, istedikleri Ve yaptk
lan leylerden sorumlu olan başka biri5i olmaslna allşmlşlardlr; rahattlrlar- Bu ro] daha kolay
dır; çünkü aşinadlr Ve toplumun kültüiel modeller ve medya tarallndan €mpo2e edilmiş toplum
sal cinsiyet rolerin€ dayanan yapllannca hala üİetilmekte ve muhafaza edilmektedir,
Eğer kadlnlar potansiyel olarak hep patriaİkanln kendileİine tahsis etmiş olduğu bağlmllllk po-
zisyonu içindel€.se, bu açlkça demekt]r ki sorumlu olmalan/ dünyayl değiştilme 9üçlerin] 9öİ
mel.ri ve kamu alanlnl etkilemeleri olanağı €llerinden allnmlşllr, Bu tablo savaş döneminde hiç-
bir ikircikliliğe yer blrakmayan bil gerçek haline gelir. savaş öncesinde, slrasinda ve sonrasln,
da, henüz savaşln etkileri hala hissedil€bilil d!rumdayken s€slerin] yükselten kadınlar bütün

patriarkal davranlş kurallarlnl çiğnemiş olurlar. Bu şekilde, savaı onaylayaA topluna, kendile,

:ı 3err, R.ado., s.:rfr.rdrt. ry.rsrs!.rn(syra.u*, i/Y: syra'uİ 1Jnin6iğ PE$, ı996),9 ı0,
|2j