Page 60 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Araştlrma v€ izıeme Ghrbu olarak9 yaptlğlmlz
çallşmada da belırttiğamiz 9ibi,ıo oHAL döne_
minde güvenlik görevlileri taİallndan işlenen ağlr hak ihlalleri, TBMM insan Haklaİ Komisyo_
nu bünyesinde kurulan bir alt komisyonun ha2lrladığl ],998 tarihli bir rapor ile devlet tarafln
dan zlmnen kabırl edilmişti.lr B! raporda, l984 ı999 döneminde DoğıJ ve Güneydoğu Anado_
lu'da gerçekleşen faili meçhul cinayetler, gözaltlnda kayıplar, köy boşaltmaları, evlerın yakl||o
ylİllmasl vs, nedeniyle gerçekl€şen anayasal hak ihlallerine geniş yeİ Veİilmişti.

0HAL dönemind€ yaşananlarln belgelenmesi v€ devletin sorumluluğunun tespit edilmesi açü-
5lndan bir diğer önemli kaynak AiHM kararlandlr, B! kararlar sadece tatmin açıından ae-
ğil, tazminat açlslndan da buyul onein taşlr. AiH[/t, l9c6 tarih|| Aldlvar Karar;l, ile 2006
tarihli Içyer Karanı3 araslnda, bağladlğl otuzdan fazla kararda, oHAL d6neminde zolla göç
ettiriıen kişilerin özgürlüİ,güvenlik, mülkiyet,seyahat, yaşam, işkenceden torunma, alıe ve
öze| hayatln korüJnmasl ve mülkiyet haklar flln ihlal edildiğine hükmetmi, Tüİkiye'yı mağdur,
lara yüksek miktarda tazminat ödemeye mahküm etmiştir, Asllnda, b! b;şVurı]larda davacılar
telafi haklannln da tanlnmaslnl/ yani mağduriyetlerinin bütünüyle jçin
9ideril;esi ihIal Öncesi
durumlanna g€ri dönmelerinin-yani köyierine dönmelerinın, eskisi qibi tarlm ;e hayvanclllk,
la geçınebilecek duruma gelmelerinin, evlerinin yeniden yapllmaslnün, vs._sağlanmaslnl da
istediier. AiHM bu talepleri, kararlarınln davall devl€tlere ihlale son vermek ve zararları taz,
min etmek yükümlılöğı qet;rdiği, ancak davalllann eski durumıanna getirilme'inin pratikte
nümkün olmadığl duİumlarda karaİlann nasll uygulanacağına karar vermekte devletleİın ö2-
gur olduğu gereıç€siyle reddetti, ote yandan, AlH[,4 TUrkiy€'yi mahıim efllği neredeyse bu.
tün lararlarlnda, tazminat hakklna ilişkin şu ilkeyı vurguladl: AVrupa insan Hakıan Sozıeş-
mesi madde l3lte givence altlna allnan .'etkıliyasal
çare hakkl,'' sadece maddi ve manevı z;_
rarların tazminini değil, sü]çlulalln tespitı Ve cezalandlnlmasl için kapnmll ve etkjli kovuştuı
ma yapllmannl da 9erektirir.

Dolayı,yla, AİHM yakın zamana İadar Kürt sorun! konı]sunda b€lirgin Ve 9üçlü bir !luslara-
rasl akt6r olarak adaletin t€§isinde önemli bir rol oynuyordıJ. Ancak, Türkiy€'nin Temmlz
2004/te zorunlu göç mağdurlarlna tazminat vermeyi öngören yeni bir yasa kabll etmesi.
AiHM içtihadlnda bir dönüm nottaslna yoIaçtl. ıı,ıaııı<eme, ocaı'aoo6. taıiiı içr". *"",."j
da, içtihadi ile çelişen son derece sorunlu bir karar Ver€İek, mağdurlara verilen aışıı. .lıt",,
daki madditazminatln'.etkiliyasa]
çare'' olt]ştuıduğuna hükmetti. Önceki kararlarında sıkça
vurgulad,ğl hal ihlallerinin sorurrlulannln tesp:ti Ve ..,.alandlrIrıas| qereğinden lse soz etm..
di, A]hM, bu iabuledilmezl:h karan ile onündeli benzer ı,5oo davayl reddetmekle kalmad,
(ürl
sorununda art,k e9lisi gibi b,r aktor o'mayacağ,nln da işa.etini v€rmiş oldu.ı.
9 ağ (,rl 9nİOn üFl.ri, a hnğik ola,ıİ: T.m, Ak.l, Ayş. Bau l ç.lik, o.iiı Ynİ.k.r, o il.k X u.h.n, T! r!.y Ü ia/.i
^h@ı
|0 x!öın d., rzo*fu 6öç- iü. var.rrı: frlıir.,dl v.lin&n Eırlfu sra, va,nd,ğhğ'. in as, (ift.b!l:
'EsEv,

ı2 Avfopa lnan H.k an Mahk.m.sl, Akdül.r 4 DEıl1.|i Iü*ir.,rr (rrr,, lilo: 99/ı995/60169, (ı996).
ü Avrupa ln9i iallaı iiaht.ci, k!.l hlkirı'r Kaaü, No: |sssloz lloobr,
ııt Al8 M.ü. rofunlu 9öç. ili*ın t lil\.öfi|.E laı. K.an n n ayhnİ1] bird.ğ.n.ndi@itinbk,.oı.kKu6.i,.,lüdiy.,iin
Y.lnd.n EdliĞ sofufunu. ulunıala, l^9. H.İa" KumEKufuüu'annd'kiY,6,mıı,"K!iu.9d,"zoMıu
64,için&,iroo_12o.