Page 59 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

jçlerine ve kolluk kuvvetlerine insan hakkl eğitimi Veri]mesi, hak ihla]leİi işleyen qüvenlik
ıilerin]n emniyet Veya ordudan aylklanmasl (yett',g)r ve hak ih]alleri işleyenlerin devlet
urluğundan uzaklaştlrlImasü (/ustratior)4 şekl]ni alabilir. son o|arak, devletin mağdurlan
|vi o arak tatmin edecek ve onlann adalet bek entilerin] karşl]ayacak b]r di,i poLirika 9e
mesi gerekir (satisfactlor). Tatmin m€kani2malarlnln en 5lk rastlanan öİnek]eri araslnda
tin resmen ö2ür dilemesi, otoriter rejim dönemine ait gerçekleİ]n aydlnlatilmasl Ve ger
arihin okullarda okutulmasl amaclyla ders kitaplannln yen]lenmesi, suçlulann ceza]andl-
ı5l, hayatlalrnl kaybeden insanlann anrslna anütlaİ dikilmesı, müze]er kurulmasl bulırnlr-
8urada da yine farkl toplumlar farkLl mekanizmalar 9eliştirmi§tir. G€rçeğin aydlnlatll
için ulusal Veya ulus]ararasl hakikat komisyonlan Ve suçl!lann cezalandünlmasl iç]n ulu-
eya uluslararasl ceza Veya h!kuk mahkemeleri kurulabiliyor.
iye'nin Kürt soİununa bu beş ilke üzerinden bakacak ol!rsak... Türk]ye'de Kürtlere kar§l
rinsanhaklar ihlal]eri9erçek]eştiVedevletyaralarlnonarllmasl konusunda ne kadaryo
ıti] luriiye'de |984 ie lccc Y|||ar ardslnda bi, J'lah l çattmd döneni ydrand. ö2el-
olağanüstü Ha'in (0HAL) ilan edildiği 1987 y lündan sonra doğu ve qüneydoğu bölgele-
} Kürt nüf!sa karşl ağ r insan hak an ]hlaller] gerçekleştirildi: Ormanlar, evler, bahçeler
d!, insanlar öldürüldü, yaralandl, gözaltlnda kaybedildi.,. Bu hak ihlaLlel]nin bir küsmü
taİaflndan işlendiyse de, büyük çoğun]uğunun öznesi devletti. Güvenlik 9üçleri Ve koru
r iaraflndan gerçekleştirilen faili meçhul cinayetler, qözaltlnda kaylpLar, işkence ve kötü
mele gibi ihlaleİ, ulusal5 Ve yabancl insan haklan kur! uşlalr,6 Türk]ye Büyük Millet
lisi7 (TBtüM) ve Avrupa insan HakLan l\.'lahkemesi3 (AiHl\,4) taİaflndan ayl]ntülü olalak
elend]. Türkiye, u uslalarası kamuoyu taraflndan b]rçok kez k nand], yar9llandl Ve tazmi-
jdemeye mahküm edildi.
jan geçen bunca ylla karşün, mağdurlal n devleiten temel beklentilerinden biri olan qeİçe,
/e adaletin tesi5ine dönük pol]tikalann geliştirilrnesi konusunda henüz an am]l adlmlar atıl
değ]l. Ne devlet ne Türkiye toplumu oHAL dönemi i]e henüz gerçek anlamda yi]2leşmedi,
n haklarl ihlalleri i§lemiş o an güVenl]k 9örev]i eri ile yetk]l]l€r tespii edjlmedi, yar9ülanma,
<ürt sorununun yakln tarıhinin okürmasr "teröne mücadeIe" söylemi üzerinden yapllmaya
ım ediliyor.,. Yine de, tatm]n açlslndan, slnlll da o]sa ve hukuki bağlaylc lğl olmasa da,
]k siyas] önem ta§lyan resmi bil belgeyi ı]nutrnamak gerekiyor, TESEV Yelinden Edilme

y.t,ngolaral bilinen bulÜroihy]c]tğdbirl.r]n ijmğkler]n? Na tive Elsalvador'da ran]amakmifrkün,
L!ıratioa, s nrl, bİkapgmdaAmerika Bİl.§ik o.v].th.]'ndo uyqü ananbirönleyi,itedbirtürJ,
tn.ğinbkz. İırk y. inin HakLan Vik',,1,9n Haİla, Raporulisbnbuü, ı995),
Drn.ğh bkz Kurdİh üruman R]qht s Prcied, lke içinde eöç Ettkiı.n in'nlr. rnfuif,d,kj K'n]e.6!4://9/s-kt,o oo1
docum.n§,'tulkis|Vulk.i. ide.pdf (2 oo2\; Bil] ' ln iLk, Ihe wall ol Drial: Int,nal oisplaee@ı jn ftrk" \wasn^qbn,
D.c: Us cmm]tt elolR.fuqe6, ]9ca).
Tulkiy€ Buyuk M] d[i..lni(TBMM),"Doğ!€Gün.ydoğuAnadou,daaonltllanYenğinBnimeriN,dğnyhG6çEd"
Yutbranm z]n sorunlann,nAİalt / arakAhnffi. Gerck.nT.dbir|.|]nT.9it Edilm,siAmac yl, Kufolan M"iisAn$ İ
omğin, hku. Avrupa Ingn lüakra. |l]ahkfuesi, s.lçLk E Askel rnlkiy.'!. KaEü, Baıv|lJ No" \2l1991n9699a,99
(]99s),Av/upai.qnHaklal Mah,€n6, M.nEşv. Diğe eli'|iirkirer€i,İrrBaşvuruNo:53i/1996/677ls67{r99';Av
.upa jnqn Hak a. Mahk.mğ.ii t*dval v. Diğ.nen nj*jre'!. Karşü, BaşV!ru No]9Şlı995/605/69] o996),