Page 291 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

gede, Türkiye'nin klsa Ve orta vadelı önceliklerine yer verilmi§tir. Türkiye ise, Katllım 0rtakll-
ğl Belgesi'ni esas alarak Mart 20ol'd2 Ulusal Progranll kabul etmiştir- ]ürkiye, tjlusal
Prcaram'daki taahhotlerini yerine get;rmeye yön€|ik olarak 200ı Ve 2003 yıllarl alaslnda üç
an.ıyasa değişıkliği ve beş uyum yasa9 çlkarmlştlr, Üç anayasa değişikliği ile klrla yak,n ana.
yasa madd€sitadil edilmiş, be! ayn uyum paketiyle b;rçok kanunda saylsız madde değişiklik_
leİl qerçekleştirilmiştir-
Türkiye'nin AB ile olan ilişkjlerini ve bıJ ilışkiıerdeki gelişmelerideğerlendiren_ ve bunlar lşü-
ğlnda AB'nin Türkiye'den beklentiıerine yer veren gözden geçirilmiş Katlllm 0rtakllğl Belqe_
si, 2003 ylıl içinde kabul edilmiştir. Türkiye, Katlllm 0rtakllğı 8elgesi temelinde, 23 Haziran
?o03 ratih ue 200315930 sayllü Bakanlal KUrulu Karan'yla gözden geçirilmiş lJlusal Prog,
ram'l kabıJl etrnjştir. 8ı] çerçevede, anayasada 2004 yll.nda önemli bir değişiklik qerçekleİi
rilmiş, buna ilave olarak çeşitli kanlnlarda değişiklik ön9ör€n iki uylm paketi çlkarülmlşt r.
En az bunlar kadar ön€mli oıup, uyum paketlerinden bağımslz olarak çlkarllan ve öz9ürlükl€İ
hukuku açlslfldan büyük önem taşıyan yeni Türk ceza Kanunu, ceza Muhakeme5i Kanunu v€
ceİa ve Güvenlik Tedbiİlerinın infazl Hakklnda Kanun çlkarllmıştlr,
Tülkiye tarihinde bir dönüm noklaslna işaret eden bu reformlann en az kendileri kadar süreci
de ?atandaşllğln nispi olarak değişen yürünü göst€rmesi açlslndan büyük önem taşümaİtadür-
Relorm sürecinin en önemli öıelliklerind€n biri, Tü.kiye'de ilk kez belirgin bir biçimde iç di-
namiklerin reformlann $rçekieştirjlm€sinde belirleyici olmasldlr. Her ne kadar söz konusu
reformlann geiçekleşmesinde Türkiy€-AB jli§kileri, dolaylsüyla dlş dinamikler, temel etkilı ol-
muşsa da, bu gerçeklik, iç dinamiklerin b€lirleyiciliğini inkar anlamlna gelmemelidir. Gerçek-
ten reformlalln g€rçekleşme sür€cine baklldlğünda, demoklatik kamuoyu, demokİasinin qelj§-
tirilip pekiştirilmesi ve 629ürlükl€rin alanln!n geliştlrilmesıne yönelik olarak yoğun bir çaba
içinde bırlıJnmuş, kamuoyunu bilgilendirmiş bu tartlşma Ve labaların oluşturduğu ortak talep-
ler siyasi iktidarlara ]l€tilmiştir. Sivil toplum alanında yaşanan bu canllllk, Türkiye'de yerleşik
olan pasif Vatandaşllk kategorisinden kopuşa işaret etmektedjr, siyas€ti belirleme ve etkileme
noktaslnda gösterilen bu duyarllllk, vatandaşllk kavnmlnln '\katıllm" boyutunda bir genışle-
meyi ortaya koymaktadı r,
Öte yandan, 9€rek anayasa ve gerekse çeşitli kanunlarda yapllan önemli d€ğişiklikl€rl€, sivil
ve siyasi tizgürlükler alanlnda ciddi adlmlar atl|ml§tlr. Ba§ta ifade ve örgütlenme öz9ürlüğü
olmak üzere çeşitli ö2gürlük kategorilerinde kökJü değişiklikleİ yaplimlş ve öz9ürlüklerin ala-
nl bugüne kadar hiç olmadlğl ş€kilde genişletilmiştir. 8u gene| nitelikli reformlann yanl sıra,
özellikle alt kimliklere mensup vatandaşlann kullanacaklan kimi kültürel haklann tanlnmasl
yoluna 9idilmiştir. Bu çerçevede, Radyo ve T€levizyonlann Kuruluş ve Yaylnlan Hakklnda Ka,
nun'ln 4. maddesine eklen€n bjr hukümle, Türk vatandaşlarlnln gÜnlük yaramda kullandlklan
farkll dil ve lehçelerde yayln yapabılmelerine jmkan tanlnmlştır- Ayrlca, Vaklflar Kanunu'nda
yapılan bir değişiktikle, azlnllk laklflannln tarlnmaz mal edinmelerine olanak 5ağlanmlştlİ,
Yabnncl Djlde Eğitim Ve Öğretim Yasas]'nda yapllan değişikliklerle, Türk Vatandaşlannca ge,
leneü<selolarak kullanllan falkll d]l v€ diyalektlerin öğrcnılmesindekislnlrlamalar kaldlrllmlş-
tlr. ıürk vatandaşlan taraflndan geleneksel olarak k!llanılan dil v€ l€hçelerin öğlenilme5i
mümkün hale getirilmiştir, imar Kanı]nı]'nda yapllan d€ğişiklikle, gayrimüslimlerin ibadetha-