Page 289 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

cük başlna para cezasl kesilmir "Vatanda, fürkçe konuş!" kampanyalai yürütüimüş vatan,
daşlann kendi anadillerinde müzik yapmalan ve dinlemeleri yasaklanmlş, anayasaya "kanun-
la yasaklanml§ dil" ifadesi konulmuş ve 1983 tarihli Türkçeden aaşka Dille e Yapılacak Ya,
yünlar Hakkında Kanun çlkarrlalak, bir klslm vatandaşlanmlzln anadillerinde yayln yapmalan
ya5akIanmlştlr.
Öt yandarı, etnik k6kene yapılan vurguda o kadar aşlİ,ya gidilrniş ki, Türklerin, "Bİakise-
fal"ıerin en ileri zümresini olu§turan Alpli olduğunu kan(lamak için kafatasl ölçümleri yapll-

müştlr. 8u çerçevede, bir d€vşirme olan Mimal sinan'ln mezaİü açllmlş ve iskeleti üzerinde
"biyolojik" ve "morfoloiik" araşhrmalar yapllmlştlr.
Türkiye cumhuriyeti'ırin kuİucu belgesi niteliğinde oıan Lozan Antlaşmasl'yla a2lnllk statü-
sünde değerlendiril€n gayrimüslimlere yöneljk kimi uygulamalar da, vatandaşllk kavĞmlnln
onlar açlslndan düşlaylcl bir nitelik ta§ldlğlnı ortaya koymuştur, Lozan Antlaşmasl'yla teorik
olarak tanlnan hakların birçoğu uygulanmamlştır; ı936 tarihli beyanname ile, Türkiye'de Lo-
zan Antlaynasl gereğinc€ faaliyette bUlunan cemaat Vaklflannln vasiyet Veya bağlş yoluyla
edindiklerigayrimenkullere el konulmuş, Lozan'la a2lnllklara getiril€n haklardan rürkiye'deki
gayrimüslimlerin hepsi yararlandlnlmaml§, ı942 y!llnda çlkanlan vall]k Vergisi Kanunüjyla
gayrimısılmlere ağ,r vergil€r yüklenmiş, Ver9iyi öd€meyenler bedeni çallşmaya mahküm edil-
mişıer, rsos tarihli ve 625 sayllı Özel Öğletim Kı]rumlarl Kanunu'nun bazü maddelerinin
].9;l'de Anayasa Mahkemesi'nce iptali üzerine, Heybeliada Rum Erkek Lisesi'nin devaml ka-
hu edilen, Ruhban ok|lu addedilen yüksek klsml kapaİlmlş, gayrimüslimlerin qüvenlik teşki,
latlannd; ve yüksek devl€t memurluklarlnda göreve allnmamalanna yönellk fiilj bir yasak qe-
tirilmiş v€ bu yasak bugüne kadar kesintisiz biİ biçimde uygulanmlştr,
Yukandayalnlıcasınlrllsayldav€rilensomuiuygulamaörn€klerigösteriyorkı,anayasalarda
ifacesini bulan "Türk vatandaşlığl" kavramı yeterince kapsayıcl ve kuşatcl olmamlştır, Teo-

İik öngöİülerin ve resm] 5öylemin aksine, a]t kimlikler çoğu kez yok sayllmış, kendi küliürleri-
nl yaşamalan ve kamü]sal alandakj gijrünİrlükleri engellenmiştir, osmanll'dan devir alınan
zengin heterojen ııltıreıyapı homoj€nleştirilmey€ çall!llmlştır, Bu durum, farklü kültürel kü-
me|erinortakbirüstkimliketİafındavebirarada,e§dü,eylibirtoplumoluşturuLmastasarl
m(nl zayüflatmlştlr. Böylece, kapsaylcl Ve biieştirjci olmasl gereken "Tiırk vatandaşlığl"'top,
ır.*ı ," çuuşmaya yol açan bir araca dönüşmüıür, Bu politikalarda resmi söyle,
"ynşr"vu
.i", i"iirliiıl * t"*j,',ııarl "ülkenin bütünlüğü" açıslndan saklncall gören ve ofllara "bölü-
cü" bir unsur gibi bakan yaklaşıml belirleyici olmuştur,
oysa, üst kimlik olan vatnndaşllğın kuşa!clllğı ve g'çerliliği, bir yandan alt kimliklerin tanln-
mas,na, diğeı yantan da vatandaşllğü ifade için kullanllan "Türklük"ün bjr alt kimlik olmadl-
o nln ı.urıil"e uuqı o,r- oaha açlk bir anlatlmla, vatanda§lüğın bir 'st kimlik olarak bütnnleş
tiü,1.i tl. lşı"u sor.oiı.".i, hem var olan bütün alt kimliklerin varlıklannln kabul edilmesini
gerektirir,
i". o",r,i ;n *'.''u'., çlkanldlğında geriye hiçbir kimlik öğesinin kalmamasınl
cumhuriyet döneminde vatandaşlüğln yalnt,ca "kimlik" boyıJtu değil, "siyasi katlllm" ile
'itıaı veiısıııı" boyutları da hep sorunlu olmuştur, Bu durüm "Tek Partili clmhuİiyet"

döneminde iok nelirgin bir halaIm]ş, "Çok Partilı cumhuliyet" d6neminde i5e inişliVe çlklşlI
bir seyir izlemiştir.