Page 290 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Tek Partili cıJmhurjyet döneminde, çok b€lirgin bir biçımde ''pasif vatandaşllk/] anlaylşl ge_
çerli olmuştur. siyasi yaİşmanln Ve çoğulculuğun olmadrğl bir orlamda/ Vatandaşlann siyase_
te kaillımlndan §öz etm€nin mümknn olmadlğl açlkt r, Bu n€denle, Vatandaşllğln siyasi katl-
llrn boyutu, b€liai aralıklarla yapllan ve tek bir partinin katlldlğl seçimlerde oy kullanmakla
5lnırlı tutujmuştuİ. Vatandaşlann mevcılt sisteme uyumunu sağlamak amaclyla, seçimlerc ka
tllim ve oy vermek bir '.borç'' olarak d€ğerlendirilmiştir.
Bu dönemde siv;l 629l]rlüİler alan n_
da da slnirlarl
çok daİaltllmlş bjr hak anlay,şl egemen olmuştur. Kamusal alan, özgür ve
Özerk vatandaşa dayandlrllmamlştlr. Makbul Vatandaş profılinde/ .,hak,, ,,öz9üİlükl€r,,
Ve de
ğil, "ödev'' Ve.'sorumlulıJk'' kavramlaİ] ön p]anda yer almlştir. Dolaylslyla, bu dönemde Va,
tandaşllk, devlete oJan sadakat Ve fedakanlkla tanlmlanmlştlr.
1950'y€ kadar geç€İli olan bu vatanda§llk aüıiaylşl,
çok partili siyas' hayala geçildikten sonra
klsmen değişmiştir. Bu dönemde, her
şeyden önce, iktidar yanşlna birden fazia ilyası paninın
katlllml 5ö2 konusu olduğundan, nispi biİ çoğulcuIuk var olmuş, vatandaşlar
çeşitıl slyasi seçe-
neklerden birini tercih edebih€ ımkanlna kavuşmuştur. Aynca, bu dönemde vatandaşlann ;ı_
9ürlükler alanl da qör€€e olarak genişletılmiştir. Ancak, çok partili 5iyasi hayatta; bugüne
kadarki süıeç içeıisinde gerçekleştirilen askeri darbe]ele oİuşan ,,ara doneml*"d", h";;;;_
5i r€kab€t oİtadan kaldlrllmlş hem de sivil or9ürlük]ere geniş sınırlamaıaı geti.iımi;ir.

Geneı olarak değerlendirildiğinde, güçlü devlet geleneğinin taıihi bir mira. olaıak varliğlnl
devam ettirdiği/ sıyasi-toplumsal yapllanmanrn
devlet eksenli ta'arjandlğ,, devletin bi;;;e
toplumdan bağımsız bir zatiyet olaİak aigllandlğl, klsacasl, toplumsal yaşamın ı".- ı,"|,
"ı"_
nlnln ve toplumun zihniyet dünyaslnln d€vlet merkezli olu§turulduğu bir coğrafyada bireyl esas
alan bir Vatandaşlık anlaylş ve pratiğinin boy qastermesi çok güçtül. Nitekim, t, *o.nı"Jl.
İi, Türkiye'de hak Ve özgürlük etsenli .'aktif
vatandaşllk'' değil de, gör€v Ve sorlmluluk te-
melli \\pasif Vatandaşllk" anlaylşl eg€men olm0ştur.
Ancat, özellikle Türkiye'nin Avrı]pa Birliği'ne (A8)
tam üyelik sür€cinde gerçekleştirdiği bir
djzi reformla, vatandaşllğın
9erek kültürel kimljk boyutunda Ve 9erekse hak v€ o*ur'rt'* or-
yutunda önemlı değ irimieİ yaşanmaya
başlanmlştlr.
sÜREci DE VATAı{DAşLII( xAvRAirı EKsEı{iıloE YAşAllAı{ oEĞİşitl
^8
Türkiye'nin l999 t]elsınki zirvesi'nde AB Konseyi'nce tam üyelık içın adayjlk statüsünün ka_
bul edilmesiyie birlikte Türkiye_AB ilişkileri yeni bir ıoyut kazanmaya o";".;ş,,r. a;",;;"
sonuÇ fietninde özellikle insan haklan konusuna gönoermede
bulıınuımuş, Aa,",", ,r*,r"
"i"
katlllm için aranan 5iya5i kriterleri {Kopenhag Kriterleli) yerine getirm; yt"ı"a. n,ır'i ,,"-
fonnlannl yapma, halinde bundan büyük yaİarlar elde edeceğine;lan ,,;;;;i.;;
tir. Bı] metind€ yeİ alan Kopenhag Kriterleli, tladay ülke/'.tatüsünden "";. " ";
'.ıye tıı,e'' ,taiırtn'.
geçişın ön koşullaflnl ifade etmektedir. Aa ı993 Kopenhag zi.esihd. tabr| edi;;-;;;;;
kriterıer, demokıasi. hukukun üstünıüğü, insan haııaı," ; *;,,;;";;;;";;;;;
maktadlr. " ;];;]

rürliye'nin adayllt stalüsünün kabırl edihesinde4 9onra, Avrupa Konrevi Tl]rkiv. ,.in hi,
"rol haritas|,'niteıiğinde o|an Katlı"" oaalı,ğı aelges/.n; A.a|,İ ,.r;;;"";;;;;,,;. ;,:

2ü