Page 288 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

bir kjtle olarak kabul etmiştir. Türk toplurnunun farkll sınlflardan değil, dayanlşma içerisind€
Ve birbirine nklca bağlı bulunan meslek gruplarlndan olu§tuğu kabuledilerek, yegane faİkllll-
ğln mesleki farkllllk olduğıJ savunulmuştur. Değişimin en önemli g€rekçelerinden birini de,
ı925'te baş g6steren Şeyh sa't isyan, oluştlrrmuıur. Etnik çatlşmalann ne tür sonuçlar do-
ğurduğUnu Balkanlarda ya9dlğl deneyirnde. bilen devl€tin Luruculan, Şeyh Saiı isyanl xarş,-
slnda AnadolıJ'nun da "8alkanlaşmasl" gibi delin bir endiş€ye kapllmışlardlr. 8u endişeleİin
d€ €tkisiyle, heİ türlü farkllllğl yadnyan bir düşünce temeline yaslanmak suretiyle, bir yandan
kültürel türdeşlik sağlanmaya çalişllmüş, diğer yandan da yaratllmaya ça lılan ulı]sal kimliğin
dlşlnda kalan farklıllklann kültürel yaşam alanlan daraltılmlştlr.

8u çerçevede izlenen politikalarla osmanll'dan miras kalan ve dins€l, mezh€ps€l, dılsel ve et.
nik açıdan heterojen olan toplum homojenleştirilmek istenmi§tir. Her ne kadar vatandaşl k ta-
nlmü teorik olarak kuşatıcl bir biçimde ele alünmlş ise de uygulama genellikle t€orik öngörüle-
rin dlşlnda getişmiştir. Uygı]lamaya baklldlğünda, -türk dilinin yaplştlncl bir unsur olarak kul-
lanılarak, dini temellerinden kopanlmlş yeni bir kültürün yaratılmaya çallşıldlğl qörilmekte
dir. Esas itibanyla, ulusal kinliğin Ve vatandaşllğln fiili inşannda "din" faktörü tamamen
dışlanmamlştlİ. A.cak bu faktör, dünyevileştiri]mek suretiyle kimliğin bir parçası haline geti-
rihışlir. Böyleliüle etniL açldan Türı soyLna, oinsel açldan dünyev,leşti'lm:ş Islam dinine vP
mezhepseı olarak da sünni inanlşlna bağlrllk, fi]li vatandaşlığln tem€l unsurlan olmuştur,

Uygulamaya ilişkin Vereceğimi, somut ölnekler, bu tespitimizi doğrulamaktadür, Henüz erken
bir tarihte, l926 yllünda çlkanlan 788 sayll Memurin Kanunü!nuf,4, madd€sjyle, d€vlet me-
muru olacaklarda kaosay|cr olan \\Türkiye cumhuriyeti Vatandarlğl" ya da "Tüİk Vatandaşll,
ğl'y€İine, "Türk olmak" şartl aranmüştlr. l9ro'lu ylllann gazetelerinde çlkan il ilanlannda
da b€nzer bir şartln arafidüğl 9örülmüştür. Askeri Veteriner okulu'na öğrenci allnacağlnl bil-
diren 2 Temmuz 1938 tarihli ilanda, "Tüİkiy€ cumhırriyeti teb'aslndan ve Türk lrklndan ol-

mak" şartları aranmlıll. 14.06,1934 tarih ve 25lo sayllı iskan Kanunu'nda "Türk kültürü
ne bağlı" ve "Türk soyu" ifadelerinin yanı slra 6 kez "Türk lrkı" kavramü kı]llanlLrnlştlr, 8u
kauram, 27.t2.tg)4 tilih \]e 2/!7'77 say I isken Muafiyetleri Nizamnanesihde de 3 kez

geçmektedjr, Yine aynl şekilde/ askeri ok!ilara Ve m€m!riyete 9irebilmek ve hatta yurtdlına
öğrenim görmeye 9idebilmek için "Türk lrklndan olmak" koşUlu getiİilmiştir,
Ulusal kimliğin fiili inşaslnda gerekl] oldırğu düşüni]len tarih yazımlnda da benzeli uyqulama-
larla karş]laşmaktaylz. Güçlü milliyetçi duyqulalla donanm ş kuşaklann yetiştirilmesi amac y
la, qerçekliğin belirli bir ölçüde değiştirilm€sinin yararll olacağlndan hareket edihiş ve bu
anlaylşa Uygun bir tarih ya.lml g€lçekleştirjlmiştir. cumhuriyet öncesinde geliştiril€n bu dü-

şğnce, ]93o'lu ylllarda Yusuf Akçura'ntn çabalaıyla, "milli eğitim"in bir parçasl haline geti,
rilmiştir. Tarih yazlmlnda farkll alt kimliklele yer verilmemiş farklllüklar, sanki bu topraklar
da hiç yaşamamlşlar sibi tarihi haflzadan s]linmişlerdir,
8enz€İ bir uygulama, cineş Dil Teorisi'y|e, dil alanlnda da gerçekleştirilmiştir- Bir taraftan
Türk dilinin bütün djllerin kaynağl olduğu doğrultusunda teıleİ ileri sürülürken, diğer taraftan
da anadili Türkçeden başka dil olan Vatandaşlar n kendi dillerini kullanmalarl çeşitli şekiller-
de önlenmeye çallşllmlştlr. zaman ıaman anadilini konuşan vatandaşlardan/ konuşt!klan söz-