Page 133 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

BARIş içiN FEMiNizME ixrivıç vın

hn ı
'ELEK

Savaşln, tarih boyunca çeşitli tanımlan oldu. Baİlş mücadeleleri de bu tanımlara bağll olarak
ş€killendi. Din, toplumsal kurtutuş, milli güvenlik ya da ter6rl€ mücadele ad|na meşrulaşan
savaşlaİa karşü çeşitli mücad€leler yürütüldü. Kadınlar, bu mücadelelel içinde, y€teri kadar
görünmeseler bile uaman zaman öne çlktllar- Ancak ne kad|nlar ne de 5ilahslrotoritesiz/ser
may.siz diğer toplumsal gruplar, bu savaşlann bitirilmesiflde belirleyici bir konuma sahip ol
dular. Böylece silahlann biri sustu, biri başladl. Öyle kj, 9ünümüzde artlk bir dünya savaşlnln
kurumsallaştığl, sürekli hale geldiğ; tartlşlllyol. aununşorumlusu, tabil ki sadece savaş güçle-
ri d.ğil. savaşl durduramayan, zamanla ona allşan ezilenler, yoksullar ve kadlnlar da 50rum-
lu. o halde bu sorumlul!ktan kurtulmak için ne yaptüğlmüza ya da ne yapmadlğlml2a bakmak
9e݀k.
sava§ karşltl mücadelede kadlnlann rolü, onlann ba.şçll özelliklerindeİ kaynaklanmaz, Bu
Varsaylm, savaşl doğal yaplya indirgeyerek melrulaştlran teorileri besler. Kadlnlar, sava§ln
hem ö2nesi hem de rehin€sidirler. Kadln, patriarkal toplurnun kendisine yüklediği role boyun
eğerck de, erilleşmiş davranlş kalrplannı benim§€y€rek de, gerj hizmetlerde bulUnarak da,
devşirme savaşçılar haline gelerek de savaşa dest€k oluyor, Bu bir bjlinç Ve 5eçim mestlesidir,
Dolaylslyla, kadlnlann banı mücadelesin€ katlllml, onlarln "sevecen ve pasif yapllarnln do-
ğaL bil sonucu" d€ğil, politik bir seçimdir-

Kadlnlar, ne zaman bir ban§ imkanı oftaya çlksa, savaş sürecinden daha çok öne çlkarlar ve
genellikle bu sürece mağdurjyet söylem]yle kat llrlar. Çeşitli ülkel€rdekı deneyimlere baktlğl
mlzda, banşün, kadlnla semboll€ş.n bir ideale dönüştüğünü v€ baflşl kadünsllaştlran eril s6yle
mi besl€r hale geldiğini görürü2, Banş da kadln 9ibı, pasif, güç qösterisiyle ko.unmasl gere
ken bir güzellik olarak söylemlere yanslr. Kimi deneyimlerde, annelik üzerinden yürütülen ba-
rlş v. demokrasi mücadelelerinin, bu konumlan tersine çevildiğini, bu nedenle de kamu vicda-
nlnl harekete geçirm€de etkili olduğunu biliyoruz, Türkiye'de ctlmartesi Anneleİi, Aİjantjn'de
Plaza de Mayo Annel€ri, Güney Afrika'da Black Sash eylemleri, hakjm al9llaı içerden vura
rak laİsmlştlr. Ama g€nellikle toplumsal cinsiyet konumlaİlnln meşruiy€ti,ıe dayanarak yürü
tül€n barlş mücadelesi savaşln zeminini güçlendirmektedir. Örneğin, Yugoslavya'da a5ker an,
neleri, kalabalık eylemlerle meclisj basmlşıar, oğullarlnı almak için c€pheye gitmişler ama
sonra eylemleri çeşitli milliy€tçi politikalara zemin olmurtur. Türkiye'de ön€mli mesajlar v€
ren banş annelerinjn karşl5üna şehit anneleri ç]kartllmlş ve annelik sava§l besleyen bir söyle
me dönüşmüştür.
Gen.l olarak, kadın örgütlenm€sinin ve feminist damain zaylf olması durumunda, kadlnlaİln
banş mücadelesi içind€ slmbolik roll€r ald ğlnl düşünüyorum. Ama hrreket güçlendikç€ femi