Page 122 - Diyarbakır Barosu Başkanlığı Yeni Anayasa Arayışları Konferansı 3-4 Nisan 2015

YENi KoNFER^Nsl
^NAYAsAARAY
dekonsantrasyon ve desantralizasyon. Yani Tükiye'nin bu gün kabaca
yaplığ| teknik terimleİ ama şöyle anlataytm: Dekonsantrasyon şu demek;
yani merkez der ki ya benim çok fazla işim var, al sen bunu yefelde, bir
küsmını da benim sana verdiğim yetkiler doğrultusunda sen icra et der, o
kadar. Tiirkiye'deki ademi merkeziyet bundan ileri gitmez, (.....)

Ve o yüzden bunun ötesine geçen, yani bu s|nlrlayıcı ruhun bu idari vesa-
yetin çok güç]ü olduğu ruhun ijtcsine geçen ilk teklif, hakikaten uzlaşma
tomiryonunda BDP'nün \erdigi ıe giriş maddelerindedir zaıen. Üçüncü
maddede yanılmtyorsam. Ülkenin idaresi ademi merkeziyet esasına göre
mealen söylüyorum: ifa edilir, yapıhı, gerçekleştirilir diyen maddedir.
Bunun üç bahmdan önemi vardır, dedim. Birincisi bu, yani Kiirt siyasi
hareketinin genelinde ki -ben buna HAK PAR'ı da dahil ediyorum- talep-
lelini karş ayan bir teklif, bir araytş bu. İkincisi; Türkiye'nin kadim ama
artık konik hale gelmiş, bu demin tarifini yaptlğlm yani idari vesayel so-
rununa çöziim arayan bir ibare. iyi yöneıiŞim. sonuç itibariyle bu sade§e
Kiirt siyasi harekeıjnin veya Kürtlerin sorunu değil, Tiirkiye'nin sorunu
diyen ve ona çözüm arayan bir ibare. o üçüncü maddedeki ademi merke-
ziyetçi, ademi merkeziyet kavraml ve üçüncüsü de bizim bağlamümızda
yeni toplumsal mukavelenin veya kontralın demokratik toplum alayışla-
rln,n ne olacağ| nasıl olması gerektiğiyle ilgili bir pencere açan ibare. Ne
anlamda? Denge denetleme an]amında,

Şimdi denge denellemeden kasıt biz de kIasik bütiin hukukçuların bildiği
denge dcnedeme biliyorsımuz işte. Yasama, yargı, yürütme; lateral yani
"ıağdan solo bir erkler paylaşımı paradignasl'd|ı. Oysa artlk dünyada
bununla yetinmek müıT*tin değil. Dikey denge denetleme dediğimiz,
merkezin alhnda. Merkez kadar o]mazsa da onu dengeleyecek ve dene!
leyecek yapılartn var olduğu, muhtarltktan konfederal devlete k daı di-
yorum ben buna. Yani en küçük birimdcn cn güçlü ademi merkezi yapıya
kadar bir sistem. Üstte de yani gene merkezin i.istünde de gene dikey den-
ge denetleme boyutunda diyelim. uluslararası sözleşmeler ve antlaşmalar.
Anık dünyada nıerkezi devletler tek deği], Kendi topraklannda da icra
ettikleri veya kullandıklan ikıidan sınırlamak artık 2l. yiizyılın olmazsa
olmazı. Bu bağ]amda BDP'nin uzlaşma komisyonuna getirdiği teklifb€n-
ce son derece değerli. Çünkii ilk defa Türkiye'de bu yaplyl yani muhtari-
yet, özerklik işte demokatik özerklik, adına ne dersek diyelim, onun
önünü açan yolunu açan ve aynl zamaDda sadec€ yolunu açan değil, Tür-
kiye'ye bİ yeni bir denge denetleme paradigması getiren, bir arayüş bu. o
anlamda hrkik ten çok değerli.

Şimdi aoayasa tanışmalanna AKP taıafmdan baktlglmlzda bıı işin tenoru,
işte kirvesi n€yse Buhan KUZU, ikide bir şunu söylüyor, biliyorsunuz.
işte başkanİk tabi. ondan sonİa hemen birileri soruyof. Amerikan tipi

l20