Page 315 - 2018-2021 Çalışma Raporu

Özetle; tarafımızca yapılan araştırma ve incelemelerde yukarıda detayları verildiği üze-
re 19/08/2019 tarihinde seçilmiş belediye başkanlarının görevden uzaklaştırılmış, Tür-
kiye geneli 418 kişinin gözaltında alınmış, 37 belediye çalışanı açığa alınmış, kayyum
atamalarından sonra belediye meclisinin toplanmasına izin verilmemiş, 19/08/2019 ve
24/08/2019 tarihleri arasında Diyarbakır İli genelinde bildiri dağıtma, pankart asma,
toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme, basın açıklaması yapma gibi etkinlikler en-
gellenmiş, şehir merkezinde bulunan bazı cadde ve sokaklar trafiğe kapatılmış, başka
kentlerden gelip il merkezinde yapılacak toplantı gösteri ve yürüyüşlerine katılmak is-
teyenlerin kente girişleri engellenmiş, HDP İl ve İlçe binalarında milletvekilleri ve parti
yöneticileri de dahil olmak üzere giriş-çıkışlara izin verilmemiş, kolluk kuvvetlerinin
müdahaleleri sonrası onlarca yurttaş gözaltına alınmış ve işkence ve kötü muameleye
maruz kalmıştır.

SONUÇ VE ÖNERİLER

31 Mart 2019 günü yapılan yerel seçimler sonucunda 490.571 bin oy ile oyların %62,93’
ünü alarak Adnan Selçuk MIZRAKLI Diyarbakır, 208.854 bin oy ile oyların %56,24’
ünü alarak Ahmet TÜRK Mardin, 260.495 bin oy ile oyların %53,83’ ünü alarak Bedia
ÖZGÖKÇE ERTAN Van Büyükşehir Belediyesine seçilmiştir. Henüz göreve başlayalı
4 ay olmuşken 19/08/2019 tarihinde İçişleri Bakanlığı kararnamesi ile Diyarbakır Bü-
yükşehir Belediye Başkanı Selçuk MIZRAKLI, Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı
AHMET TÜRK ve Van Büyükşehir Belediye Başkanı Bedia ÖZGÖKÇE ERTAN’ ın
görevden uzaklaştırılmalarına konu olan işlem mahiyeti, etki alanı ve sonuçları itibariy-
le, seçme ve seçilme hakkının açıkça ihlaline neden olmuştur.

Bu rapora konu olan 19/08/2019 tarihinde İçişleri Bakanlığı kararnamesi ile Diyarbakır,
Mardin ve Van Büyükşehir Belediyesine kayyum atanarak seçilmiş belediye başkan-
larının görevden uzaklaştırılması, yerine Bakanlık tarafından belirlenen kayyumların
getirilmesi, belediye meclisinin toplanmayarak fiilen feshedilmiş olması, yukarıda izah
ettiğimiz mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere OHAL döneminde 15/08/2016
tarihli 674 Sayılı KHK’ nın 38. Maddesi ile getirilen hükümlere dayanmaktadır. Gerek
bu hükümlerin bir olağanüstü dönem KHK’ sı ile getirilmiş olması gerekse de kanunun
bu hükümler getirilmeden önceki halinde belirtilen belediye meclisi içinden geçici bir
başkan ve vekilinin seçilebileceğine yönelik hükmün işlevsiz kılınması seçme ve seçil-
me hakkının etkin ve etkili kullanılmasını dolayısıyla bu hakkın özünü olumsuz şekilde
etkilemiştir.

Nitekim İnsan Hakları Evrensel Bildirisi 21. Madde, 16 Aralık 1966 tarihinde kabul
edilen Birleşmiş Milletler Medenî ve Siyasî Haklar Sözleşmesi 25. Madde ve AİHS
Ek 1 Nolu Protokulün 3. Maddesi herkesin adil, demokratik ve dürüst seçimler aracı-
lığı ile ülke yönetimine katılma hakkından bahsetmiştir. Hatta öyleki seçme ve seçil-
me hakkına AİHS içindeki tek siyasi hak olarak yer verilmiştir. AİHM Lykourezos/
Yunanistan davasında mahkeme, Ek 1 Protokol 3. maddenin sağladığı güvence keyfi
ve siyasi muamelelerin ortaya çıkmasını engellemek için düzenlendiğini vurgulamıştır.
AİHM kararına göre, Yunan Yüksek Mahkemesi, başvurucunun seçimini iptal etmek

314