Page 184 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

qözaltllar ve ağlr hak ihlallerinin yaşandlğl bir dönem olarak kayda geçmiştir. 8ölge nüfusu-
nun %70/e yaklnlnln gençl€İd€n oluştı]ğunu düşünürsek, bugün Güneydoğır'da yaşayan nüfı]
sun çoğunIuğunun bu çatlşma ortaml slrasında doğmuŞ ve tüm ya9mlaİ boyunca bjr ş.ıilde
çatışma ortamlndan etkilenmiş bil nüfus olduğunu söyleyebilirir.

Yoğunlukla t990 95 arasl yaşanan zorunlu göç/ bu çatlşma ortamlnın koşullaİlnl daha da
zorlaştlİmlştlr. zorunlu göçten resmi ratamlara göre 953.680 kişj, sjviJ toplum örgütlerine
göre jse 1/5-3 milyon arasünda bir nüfus etkilenmiştir. zolunlu göçle ülke geneline yaylmlş
olan niifusun büyük çoğunl!ğı] 9ittikleri kentte hjçbir kamusal destek 9örmedikleri için büyük
zorluklarla karşilaşmlşlar, yerleştikleri gecekondu mahallelerinde top|umun dlşlna itilmişler
dir, zorunlu 9öç mağdurlannda aidiyet duygusu çökmüş, zaten zaylf olan vatandaıdevlet iliİ
kisi gıd€r€k kopma noklaslna 9elmiştir, zorunlu qöçrn üzerinden yaklaşlk 15 yll geçm€sıne

rağm€n, tüm bu süre zarflnda ne bölgenin kentlerinde ne üle diğer Batl kentlerinde yaşayan
zoluniu 9öç mağdurlaınln yaşam düzeylerini yükseltmek için kamunun lygrladlğl cıddi bir
pİogram bUlunmamaktadır. zorunlu göçten yaklaşlk l4 yll sonra Mart 2oo4 tarihinde TerÖl
Ve Terörl€ MOcad€l€den Doğan zararların Kar§ılanmasl Hakkünda Kanun çlkarllmlştlr, BıJ
yasanln uygulanmaslnda da buyu|( sorunlar yaş3n.nlştlr. Ölneğin, Diyarbdtl/da ı,4art 20o/
itibarıyla 45 bin başvurudan sad€ce 7.65o'si yani %17'51 sonuçlanabilmiştir (Kaynak: Diyar_
baklr Valiliğ0. Bir diğ€r uygulama da r999 yllünda baş]atllan '.Köye Dönüş v€ Rehabilitasyon
Proj€sı"dir. Bu proje kapsamında köylerine dönmek için Valiliğe başvı]ranlar, dönüşle igili
güvenlik engell€İi ohadlğı takdiİde, evlerini yapabilme k için inşaat malzemesi veya küçükbaş
hayvan, an kovanl gibi ayni yardlmlar alabiliyor, Ancak devlet sadece güVenli ilan ettiğj köy_
lere d6nüş iznı Verdiği için, bu proje kapsamlıda kallcl olarak köylerine dönenlerin sayl9 ol_
dukça a.dlr. Tİm bunlaİ da devletin bu programlnün gösteİmelik olduğu Ve daha uluslara_
çok
rasl baskllara cevap Vermek için o]uşturulduğu izlenimini verm€ktedir.
"D€vlet biz yokmuşuz gıbi davrandl''; bu davranlş biçimi çoğunlukla devam etmekte.

Sonuç olarak, zorunlu gtjç mağdurlarüeğitimsizliğe, iş5izliğe mahkim edilmişleldir; ne köyle_
rin6 dönebilmekte, ne de kentlerde tutunabilm€lerine olanak sağlanmaktadlr.
8u §atlşma ortaml v€ zorunlu 9öç bölgedeki mevcut üretim alanlarlnl tahrip €tmiş, m€raiar,

köyleİ yakllmlş, kl|saldaki üretim neredeyse durma noktaslna gelmiş, kentlere akln eden bu
nüfus ise kentlerde işsi2 kalmlştlr. iş bulabilenler ise sosyal güvencesi bulunmayan işlerde ve
insani olmayan koşullarda çall§maktadlr.

Tüm bu tablo, bölge halklnda geleceğe yöneli& bek]entileİi de kötüleştirmiştir. Yer€l Gündem
21 ve sarmaşık D€rneği'nin 5.706 hane üzerinde yaptlğlaraştlrmada, gelecekten beklenti ile
ilgiii sorulan soruya nüfusun %5o/8/inin ''hiçbür şey değişmeyec€k'' yanltlnl vermiş olduğunu
görÜyoruz; %25 iSE ''daha kötü olacak'' yanıtlnl vermiştiİ.
Bu da şunu gösterm€ktedir ki, bölge halkl gel€cekten umutsuzdur.
Tüm bu olumsuz tablodan sonra .'bu bölgede neler yapılabilir''e baktlğlml2da, hemen şunu
söylem€liyim ki burada size reçet€ler ver€meyec€ğim. Bölgenın sosyoekonomik gelişmişlik ko
nusu maaies€f bugüne kadar konuşu]an ama derinlemesine analizler yapllmamlş bir konu ol

132