Page 182 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Bu toplantlnın konusu nedeniyl€, qüncel konulara lşlk tutmamlz gerektiği için ben yakın biİ
tarihe 9elp, konuşmama oradan devam edeceğlm. Ö4c€likle bölg€deti mevcut sosyoelonomil
yaplya ilişkin çok genel bir resim çizmeye çallşacağrm, detayll velilere girmeyeceğim. Öte

yandan, v€riler olmadan da/ çlplak 962le bile bu bölgedeki kentleri dola§an biri, bölgenin dı]_
rumunu/ sokakta çalışan çocuklann, kahvehan€lerjn Vs. çokluğ!ndan rahatllkla anlayabilir-
Bu böıgeye ne yaplldl?

Şu ana kadar devletin bölgesel e§isi2likl€li ortadan kaldlrmaya yönelik bi'lgeye kalkünma adü_
na yaptlğl en önemliproje GAP'tlr. GAP'taki gerçekleşmeler€ baktığlmlz zaman enerji ile il_
9ilj yatlnmlaİ,n gerç€kleşme oranı %75 ıken, sıJlama yatlnmlardaki oran is. halen %14'lel
civarındadlr. Yani GAP projesind€, bölgeye aslI faydasl olacak sulu taİlmln yaygllaştlİılmasl
için gerekliyatlımlar ikinci plana itilmiş, enerjiye öncelik V€rilmiştir, Enerjl üretjminden de
bölge y€t€rince yararlanmamaktadı r.

Türkiye'de €n son yapllan ve 2oo7_2o13 dönemini kapsayan 9, Kalklnma Planl/nda da bölge_
lerarasl eşitsizliğı gidermeye yönelik bir
çaba olmadığl 9örülmektedir,
AB sürecind€ bölgenin durumuna bakacak olursak, özellikle 9o'lardan sonra bu sürecın hlz_
lanmasl, kır5al alan için t€mel 3 iinemli 9irdi olan akaryakıt, gübre Ve tohum fiyatlar nln an_
masl ile klrsaldakı slİlntılar daha da artmaya başlamlştlr, Girdilerdeki bu ar!şa karşıllk,
ürün fjyatlan sabit kalmaİta ya da düşmekt€dir. Bu da kİçik
çjftçiıeri retabet eaemez lıaıe
getiriyor. Bir yandan bu gelişmeler olurken djğer yandan da bı] olumsı]z gjdişatı €ngellemek
adına devlet, Doğrudan Ge|ir Desteği (oGD) ya da teşvjk primı verm€ktedir. Öineğın, pamuğa
veİilen teşVik primi sonucu sulu alanlarln %9o'lnda pamuk ekimi tercih edilmektediİ. Ie§vik
bittiği an pamuk üfeticilerinin çoğu çok zor durumda kalacaktlr; çünkü çoğı: üretici sadece

teşvik priminden dolayl pamuk ekjmine devam etmektea'ir. Bugün Türkiye'de Dsi dahi sula,
mayl pamuk ekimine gör€ ayarlamaİtadır, Asllnda pamuk taınl toprağın üJzü]n vadelj kulla
nlmınl oldukça olü,msuz etkilemektedir. Teşvik sisteminin yanllşllğl ürün çeşitlenmesinide en,
g€llemektedir.
Bölg€d€ klrsal duruma genel olaraı bakacak olursak: Tanm v€ hayvanclllk
çok gerilemiş du_
rumda. Eskiden kendi topİağlnl eken, hayvanclilk yapan köylüler gittıkçe artan oranda;€v_
simlik i§çilikle 9eçinir duİumdalar.

Kalklnma ııerkezi'nin Diyarbakır-Karacadağ köylerinde yaptlğl araştlrma gösterm€kte_
şunu
diİ: Ailel€rin çok önemli bir oranl artlk klrsal a|andaki faaliyetleriyle qeçin;memekte,
çocuk_
lannl büyük kentlere inşaat işçiliğine ya da çöp toplamaya göndermektediİ. iı lçlna"n * lty-
l€İden Kuzey Iİak'a işçi olaİak git nek de yayglnlaşmaya başlamlştlr.
Yine klrsal alanda adaletslz toprak dağllımi ve bunun sonucu adal€tsiz qelir dağılıml da ciddi
biİ 5orunduİ. B6lge nüfusunun %70'i tanm s€ktöründe
çallşnğl halde, toprattaı<i mtıtiyet
dağlllml son derece adaletsizdiİ. Klrsaldaki bu durum hem geliİ hem karar alma stireçıerinoe
bağımllllİ ilişkileİı yaratmaktadlr. Toprak dağ,llml konus! ciddi bir konuıur ve maalesef
Kürtleli temsil ed€n partiler de dahil olmak üzele hiçbir parti ya da sivıl topllm örgütü tara_
flndan bu konu yeterince tartlılmamlştlr.