Page 175 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Basıln oran| ikinci soruyu cevaplandlraylm, bilmjyorum. Bunu belki bıJ konuda artlk klasik ol,
mul bir es€r yazmlş olan Rob€rt olson cevaplandlrabiliü', eğer kendi5i bunu €evaplandlrmak
istiyorsa. Birinci soruyla ilgili olarak, tab;i "ulusal" diyerek bunu tırnak içine koymamlz la-

zürr. Çünkü ulusal haleket bjr burjuva haİeketidir, köylü]er ulusal hareket yapamazlar. Fakat
9elişmiş ülk€lerde mılliy€tçiliğin burjuvazi taraflndan ortaya atllmasına mukabil, azgelişmiş
ülkaleİde milliyetçilik kİçük burjuva|ar taraflndan, küçük burjuva entelektü€lleri taraflndan
ortıya atıllr ve 1925 ylllnda bütün oranlan sabit tutmak şartıyla, küçük burjuva entelektüeli
namlna laylk olan A?adlnin yöneticileridir, Dolaylslyla bu bir "ulusal" harekettir, Fakat dö-
neminin özelliği ve de atmosfelinin temel unsuru olan din unsuİunırn ağlrllğln] dikkate alacak
olu6anl2, dinsel kallp içinde ortaya çlkmlştlr, Azadi yöneti€ileli çok iyi biliyorlardı ki, laik
unsü]rlar olarak Ki]rt halklna hiçbir biçimd€ önderlik €demezlerdi, kimse arkalanndan g€lmez-
di, bir ş€yhin önderlik etmesi halinde ancak Künler onun arkaslndan gelebjlirdi Ve clbranll
Halit Bey'in eniştesi olan şeyh sait bu 9öre!€ atandl. Bu şekilde,öylemek lazlm, Yani dinsel
kalrp içind€ "ulusal" hafeket.

soru: Ulus-devletlerin can çekiştiği ve aşlldlğl bir sireçte devletçi mantıkta lsrarcl olmanl, çe,
lişkideğil mi?

ceııgiz Çandar: Değil, soru, doğru bir loru değil zaten. Çünkü ben devletçi mantlkla lsrarcl fa-
lan değilim, yanllş anlaşllmak da ist€mem. Yalnı2, birincisi, ulus devletlerin can çekiştiği bir
durum da yok ortada. Küreselleşm€ dinamikleri ı]lus-devletleri belki tarihi bir kategoli olalak
ortadan kald|racak dönemin ba§lanqlcına işalet ediyor ama en azlndan bizim kı,rşaklarlmlzln
yaş.idlğl şu dönemler itibanyla ull]s-devletin l€lsefi olarak aşlldlğln] görneye kalklşsak bjle,
tilli olaraı tam tersıne dünyanln her yerinde tahkim edildiğjni görürüz, sadece ulus devletle-
rin içeriğifarkll dolduİuimaya barandl. Yoksa {ormat olarak ulus-devletler bir hayli dirençli
gözüküyorlar. o yüzden çok da aşllmlş bir halleriyok.

ikincisi, devleti bir kimliğin ü5t organjzasyonıJ olarak talep etmek başka bir şey, iktisadi an
lamda ya da h!kuki mutlaklyetçilik ve merkeziyetçilik anlamlnda devletçi olmak ayn şty, Ben
hiçbır zaman ikinci tür, şimdi söylediğim türde devletçi olmadlm, Hatta ben oldukça ana§i,
za; bir ruha sahip olduğum için, devlet denen kavramdan da fazla hoşlanmam, Yani şu devlet
hiç olmasa sanki daha iyiymiş 9ibi-gelçekçi olmayan, onu da söyleyeyim-bir duygum var
ama bU bir yorumcu olarak, bir qözlemci olarak toplulırklann devlet ihtiyaclnı, bil devlete sa-
hjp olmak için neler feda edebildiklerini görmemi engell€miyor ve o,ıa 96r€ sosyal ve talihs€l
harltaya bakıp değerlendirme yapmaml ve yapmamlu l engellemiyor, Devletçj maitlk dediğiniz
zanran, eğer bu merk€ziy€tçi, mutlaklyetçi ve iktisadi anlamda ekonominin devl€t kontrolünün
elinde olmaslnl anllyorsanız, b! değil. Ama işte Am€rika Birleşik D€vletleri de devlel serbest
piyasa ekonomisi varl işte.açlk toplum" deniyor, işt€ dün adı geçen ispanya, anayasaslnda
ayr lma hakklrıl savunan etnisitelerin parti kı]rabilm€si ve bunun propagandasln,n yapll,nasl-
nln serbest olduğu bir yapl/ o da d€vlet. Yani devletin ]çini nasll dolduracağln önemli; bizatihi
devlet kavramına yaklaşmak, devletçi olmayl i'ade etmiyoİ,
Baskln oran: Profesör olson, ı925 yllındaki resmi ve gayriresmi kaylplar hakkında bir açlkla,
ma yapmak ister nisiniz? sayı var ml, yani "Şu taraftan şu kadar, bu taraftan bu kadar insan
öld.j" diye biİ sayl Var ml, bildiğiniz?

111