Page 153 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Kannady ra Kğrtla,
A8o'nin Kİrtlerle ikinci ve daha direkt temasl 1961 başlnda, Başkan Kennedy 2amanında

9erçekleşti. O slralarda durum şöyleydi: 1958'd€ darbeyle başa geçmiş General Kaslm, başta
Kartler ve konünistl€r olmak ü:ere başllca muhalefet odaklannl birleştirerek lrak'la birlik
5ağlamaya çallşlyordu. sscB'ye 5lğlnmlş olan tllolla Mustafa Barzani (bugünkü l\/lesut Bar
2ani'nin babasl) geri dönmüş, Kürtleİ Irak'.n bağlmsl, olduğu ı932'den beri ilk defa anayasal
tanınmaya Ve Araplarla eşitliğ€ kavü§muşlardl, Fakat 8arzani önderliğindeki Kürdistan De-
molrat Parti5i (KDP) özerklik istiyordu ve reddedilince de ı951'de peşrneİg€ ("ölüm 6ncü-
sü"] kuvvetlerine dayall bir 5ilahll direnişe başlayarak Kuz€y lrak'a egemen olmuştu, Ameri-
kan yönetimi bu ıablo içinde Pentagon'un Barzani'yle temasa qeçmesini uygun qördü,0 sıra-
da l]eneral Kaslm'a'clA Teknik Hizmetler Dairesi" taraflndan hazlİlanan zehirli m€ndille
suikast yapllmak istenme§j, ABD'nin Barzani'yle temasa geçmesinin nedenini açlklar nitelik,
teyci.BarzaniisebudönemdeTheNewYorkTjmesgazetesineVerdiğidemeçte,,.A,neİila,'
la'r bize açık ya da gizli yollarclan askei yardım yapsın ki, gercek an]an]yla özerkliğe kavuşa-
üün ve si;in )rtadoğu'daki sadük dostla n]z olahm" diyordu, Amerika, bilindiğ] kadanyla o
dönemde bt yle bir isteği karşllamaya yanaşmadı ve Künlere silah V€rmedi,
ıiran ra küıtlar

ABD'nin Küdlerle üçün.ü tema, iran aracılığıyla oldu, şubat 1963'te General Kaslm bir
darbeyt€ düşürülüp öldrrülmİştü. 1963-6a araslndaki daö€ler döneminden sonra 1968'de
eaas İejimlnin başna geçen Saddam Hüseyin ı969'da Kürtlerin üzerine yürüdü, Fakat çok
.orlanması üzerine ı97o'te yaptlğl Moskova ziyafeti sonunda, kendisine silah sağlayan ama
ülkeJi sürekli istikrarslıllk içinde tutma politikasl izleyen sovyetlerin mecbur etmesiyle Kürt-
ıe.ıe ır ııat rszo anıaşmaslnl yaparak onlara özerklik verdi, Bu özerklik anla§maslna göre:
Kürtb6lgelerindeKiirtçeresmidilolacak,bubölgelerdeokullarKürtçeeğitimyapacak,Kürt
ç" a' kurulacak, polis v€ güvenlik örgütü dahil bölge Kürtler tarafından yönetilecek,
'"*',
tir jevıet baştanı yaroımclsl Küftlerden olacak, ekonomik kaynaklar Kürtl€re de adil biçimde
dağlttlacak, iürtlerin çoğunlukta olduğu bölgel€r ö,erklik yönetimi kapsamlna 9ırec€k ve bu
öz;rk bölgeflin yasama ve yü.ütme meclisleri olacak, Kürtler nü{uslan oranlnda uliJsal parla
mentodatemsiledileceklerdi-Anlaşmanındönyllsonra,l1t\,{art1974,tehayatageçirilmesi
öngörülmüştü.
Bu dört yll içinde birtaklm qeli§meler oldu, Hem Bağdat anlalmayl ı]ygulamamak için dir€n,
di, hem de ı;59,dan sonra Irak,la Basfa Körf.2i,ndeki üstlnlük iddialan yü2ğnden çabşmaya
oaş avan iran §ahı önce q]rli, sonİalarl açlk biçimde Kuzey Irak Kürtlerinj desj:kl:me,ye baş
ı"j,. o Hüs€yln Nign 1972'de Ssca'yle bir Dosrluk ve işbirliği Antlaşması
"-o";addam
imzalamıştr. Bu antlaşmanln Kürtler ü2erinde iki etki5i oldu, Hem sovyetler Bar2ani'yi Bağ
aat ıa tlr anıaşmaya varmak yönünde slklltlrmaya başladllar, hem de iran Şahl bu anlla§ma
üzerine ı972'de ABD'ye Kürtlere yardlm etmesini önerdi, Başkan Nixon'ln çe§itli 9er€kçeler
ie tŞaıı'ın qonıını yapmak, sscB müttefiki Irak'ü ve dolayll olalak sscB'yi zayıflatmak,
Irak;l Arap-israil çatlşmaslnda 5af dlşl etmek) bı] öneİiyi kabulü, cıA etkinliklerini araştlran
Tenısilciler ı,4e[lisi Pike Koinitesi taraflfıdan baslna slzdlnlan gizli raporda y€r alacakİr, Ni-