Page 151 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

Gı]|NüM üzE KAoAR KüRTLERil{ ULuSLARARASI
sAHNEYE çtK!şLARt vE A8 D,Y LE iLİşKiLERi

B.rkıı,0RAN

KURTLERiİ( uLusLAıARAsI İuKUK 8ELGELERiİE 6Eçişi

saw 8ıݧ Antlartllaal

Kürtlerin bir uluslararasl hukuk b€Igesine jlk geçişi 192o'de, sevr 8anş Antlaşmasl'yla Vuku

o srrada dönemin hegemon devleti (tüm dünyaya söz geç;ren devl€ti) ing;ltere idi, ingilt€-
re'nan esas amacı, Kuzey lrak'taki Musüll !€ Keİkük petrollerini ele geçirmekti, 8ı]nun jçin o
bö]geyi (Irak Kürdistanl'nl) kapsayan lrak üzerinde manda yönetimi kurdu, Fakat kuzeyd€ ka,
lan Türkiye Kürdistanl bölgesini il€rideki 9elişmelere gör€ biçimlendirmek için farkll bir sta,
tüy. koydu. Bu statü, sevr'in özelliı(l€ 62. ve 64. madd€lelind€ anlatlmlnl bUlur:
Md, 62: Füra(ln doğusunda, ileride saplanacak E menistan'l, güney snlnnın gğneyi,d€ ve (--,)
sur]ye Ve trak ıle Türkiye s nlnn n kuıeyind€, Kürtlelin sayıca ünün bu]unduğu bölgelelin yelel
izerkliğini, işb! A.tlaşmanrn ynronüğ€ ko.ulma9,dan bailayaraı alti ay içinde (",) 0ç üyeden
:jnqil]z, Flansiz, italyan] oluşa. bi. Komisyon hazırlayacakt!r (",)1
Yari, Kürdistan bağlmsız değil ama "özerk" olacak, Bunı]n kaderinı de büyük devletler ve
özellikle de inqilt€İe elinde tutuyor, Diğer yandan/ bir husus daha Var: 8üyik Ermenistan slnl-
rı daha çirilmemiş, Bu çok önemli, çünkü bu durum Kürtlerjn Kurtuluş savaşl'na büyük bir is-
tekle kahlmalar]nln başllca nedeni: Bı] slnlr ne kadar güneye inerse Kürtlere o kadar zarar;
irin verm€mek lazlm.
Md. 64: işbu Antlaşmanın yürürlüğ€ ko.uşundan biryll sonla/ 62, maddede be inilen bölge]el
,i€ki Kürtiel, bu bölgelerdeki nüfuson çoğunluğunun Tülkiy€'den bağlmslz olmak ]stedik]eİini
<anltlayarak M]lletler cem]yetin€ başvurullaE ve Korsey de bu nüfusun b0 bağlm5l2llğa y€te
tkl] oiduğu qöd§üne vat lsa v€ bu bağlms u llğl ta,lmayl İürk ye'ye sallk verirs€, İürkiye, bu
iavsiyeye uymayl !€ bu bölge üzerindeki bütün haklanndai ve ıfatlaöndan vazgeçmeyi şimdi-
len yülümlenil. (...)

Yani, Türkiye Kürdistanl yakın bir 9elecekte bağlmslz da olabilecek, Çünkü orasl Güney Kür,
distan 9ibi değil. Dağllk olıJşu yüıünden petrol sadece küçük cepler halinde blılunuyor; €kono-
mik de;il ve bu yüzden de ingiltere'yi şimdilik i19ilendirmiyor, ܧtelik, oraya yine bu dağllk
arali yüzünden hakjm olmak zor. Yin€ de durumu elden bırakmlyor ve bütün olayl tamamen
hakim olduğu Miltetler cemjyeti'nin eline veriyor,

ı is hüküdbri $ kıy^.üdan.l,.m,şt,r s.ha L, M,ray i ofr^ olğy, a@hh jnü9ar,ıolluğU'h@ çökaE 3,1,
|.t..i: Mo;d6 Büaklrıp,, s..l Andi rrs, tlıili B,lc,üYl^Alaa: Anka6 U,i€6iti, ı977),
^,ıd.!Dn
ı/ı'ı