Page 277 - Diyarbakır Barosu Türkiye'de Kürtler Barış Süreci İçin Temel Gereksinimler

KüRT soRuNuııDA TARİHsEL süREç vE
YEı{i AtiAYASAI{IN öN EMİ

eatip EIls^RioĞLU

Tüikjye'nin en önemli meselesi, ortadoğu'nun da en önemli meselelerind€n biri olan Kürt so-
rununun çözümüne dair bir konferansta yjne birlikteyiz. Çok konuşup, çok tartlşlp, hatta ça-
tlş!ğlmlz ama bir türlü çözemediğjmiz bu sorunu dört aşamada klsaca d€ğerlendirmek istiyo-
rum, Bir, cumhuriyet öncesi dönem; iki/ cumhuriyet sonrasl dönem; üç, Türkiye'de yirmi üç
ylldlr yaşanan çatlşma sı]reci ve Avrupa 8irliği süreciyle başlayan demokratik dönüşüm 5üİe-
ci; dö4 yenianayasa Ve çözüm süreci.
cumhuriyet öncesi, islamiyetle bjrljkte Kürtl€rin ümmet bjljnci-hatti buna ibrahim milletine
ait olma duygusu da diyebiliriz--9üçlü ve ulusal bilincin önünde olmı]ştuı her daim, Künl€rin
0smanll idari sistemi içerisinde klsmen ö2erk ve her türlij kültürel haklara 5ah;p olmalan ulus
bilincinin gelişmesine enqel olmuştur. Ulu5 devlet fikri dünya siyasetine Franslz ihtilali'nden

sorra çükmlştlr. 8u, osmanll bünyesindeki lVüslüman Ve gayrimüslim halklar için çok yeni bir
kalramdl, Kürtl€r ise bu fikirle en 9eç tanlşan halk olmuştur,
Bilinci oünya savaşl'nda osmanlı coğrafyaslnda her ulusa, hatta neredeyse her kabileye bir
de!let kulan emoeryalıstler, u2un vadeli ortadoğu planlari için kürtl€ri sorun olarak orla yer,
de brraktllar. 8u süreçt€ ise Künler, sahip oldukları ümmet bilinciyle, osmanll'nln son bakiye-
sind€ Türklerle birlikte emperyalistlere karşl ulusal k!rtulu§ mücadelesini 9€rçekleştirdjler,
En büyük desteği Vererek kurdı]klan clmhuriyetin r€smi ideolojisine ittihat ve Terakki mantı-
ğl hakim olunca sorunlar ya9maya başladllar. Bu mantlk Tülk ulusçuluğu ve şovenizmini da,
yatan, tekleştirme ve asimilasyon politikaslydl, Bu politika Künler dlşlndaki etnik unsurlar ve
qatrimüs|imler üzerinde başanll da olmuştur denebilir- Çünkü o dönemde, Türkiye/nin bugün-
kü coğlafyaslnln, nüfusunun %25'i gayİimüslimdi. Bugün bu %25'ljk nifustan eser yok, Yjne
Türkiye'nin bugünkü toğrafyasında Çeİkez, Laz, Aba2a, Gİrcü Ve daha §ayamayacağlmır bir,
farklr unsilr Varken, bunlann tamaml 5üreç içinde kendini Türk görmekten, Türk kabul et-
çok
mekten hiçbir rahatslzllk duylİadllar ve duymuyorlar da,
Önce, Kürtlerin varllğı inkeİ €dildi, sonra "Kürtler vaİdlr ama sorunlarl yoktur" d€nildı, daha
sonİa sorun kabul edildi ama seb€pleriyle d€ğil de, sonuçlaıyla tanlmlanmaya çallşlldı, Yani,
"sorun ekonomiktir" dendi. "sorun t rör soİunudur" d€ndi. Halbuki terör bir sonuçtur; terö,
rü doğuran sebepl€re kimse inmedi ve böylece değerlendirilmedi, PKK'n]n silahlı mücadele ka-
raİ almasl v€ son yirmi üç ylldır yaşanan şiddet-şiddet€ hep birlikte tanlk olduk-PKK'nin
başvurmasl, buna karşl devletin terörle mücadelede hukuk dl§l yöntemlere başvıJİmasl/
şiddete
oHAL yijnetimj, köy boşaltmalar, 9öçler, faili meçhuller ve işk€nceler", Hele h€le Diyarbaklr
siy,rsi cezaevi'nde yaşanan insanllk draml Ve vahşeti anlatllacak qibi değil- 8u yaşananlar